Afrikaanse Sprookjes
Afrika drijft op verhalen vertellen.
Het continent bestaat uit meer dan duizend etnische groepen,
waarvan het grootste deel lange tijd een schriftloze cultuur
heeft bewaard.
In een maatschappij zonder geschreven bronnen spelen verhalen
een belangrijke sociale rol.
Ze slaan een brug naar het verleden en hebben een belangrijk
aandeel in het opvoeden van de volgende generaties
en de overdracht van waarden.
In vele verhalen is het dierenrijk een metafoor voor de
mensenwereld.
De personages hebben menselijke trekken, met gebreken
en kwaliteiten,en illustreren allerlei elementen uit de
sociale of culturele leefwereld: bepaalde gedragsregels,
riten, gebruiken.
Andere verhalen hebben dan weer een ethologisch doel en geven
een verklaring voor bepaalde kenmerken of gewoontes van dieren.
Soms ontstaat een hele verhaalcyclus rond een personage.
Zo speelt in Oost-Afrika de haas (Sunguru) een duidelijke rol,
in Centraal-Afrika is er de dwergantilope (kabuluku) en in
West-Afrika staat de spin (kwaku anansi) in het middelpunt,
alledrie razendpopulair.
Komt oorspronkelijk uit de West-Afrikaanse mythologie.
De Ashanti uit Ghana vertellen van oudsher over de spin die
een draad spon van het hemelrijk van de luchtgod Nyami naar
de aarde, en zo de verhalen in de wereld heeft gebracht.
Mythische verhalen over de oorsprong der dingen, over het
waarom van het gedrag van mensen en dieren,over ziekte en
over dood.
De spinneman Anansi is, als cultureel erfgoed, samen met de
slaven, van Afrika naar het Caribische gebied getransporteerd.
Mede daar kreeg Anansi samen met zijn vrouw Ma Akoeba nieuwe
namen, karaktereigenschappen en nieuwe verhalen toegeschreven.
Dit soort verhalen bereikte niet voor niets een grote
populariteit onder de toenmalige slaven.
Zo komen een aantal thema's telkens terug: eten & honger,
rijk & arm, werken & nietsdoen.
Anansi was door zijn schranderheid immers iedereen te slim af
en wist -zonder er hard voor te werken- de sterkeren
en machtigen een loer te draaien; zo konden de slaven in
verkapte vorm hun kritiek uiten op hun situatie.
Maar ook was de humor die uit de verhalen spreekt een
noodzakelijk ingrediënt om de omstandigheden beter
te kunnen dragen.
