|
|
Tekst: Joop van de
Leemput Beeld: Levien Willemse Protocol van de gein. Cliniclowns: aan vooroordelen geen gebrek, maar hoe zit het nou echt? 'Bram & Pien' over hun activiteiten in Erasmus MC-Sophia kinderziekenhuis. Pien: "Wij brengen lucht, meer niet. Frisse, soms broodnodige, lucht." Bram: "We zijn zinloos en nutteloos." Het beeld van de labiele cliniclown die onaangekondigd een kamer op rend, boven een willekeurig bed gaat hangen en daar een doodziek kind met een toeter recht in het gezicht blaast, zo'n karikatuur scoort lekker in een conference van cabaretiers. Maar zo werkt het niet. Cliniclown Bram, oftewel Robbert Bos: "We gaan niet onvoorbereid naar een ziek kind. De pedagogische medewerkers vertellen ons vooraf wat we moeten weten: de naam, leeftijd en bijvoorbeeld of een kind doof is, of blind. Soms is een kind lichamelijk zestien jaar, maar geestelijk pas negen. Vaak vertellen ze ons kleine bijzonderheden: een kind mag morgen naar huis, of was gisteren jarig. Daar haken we dan op in." Cliniclown Pien, oftewel Susan Beijer: "Laatst traden we op voor een kind dat blind is. Zoiets moet je als clown weten. Je kunt dan eerst voorzichtig de kamer binnenkomen. Later ga je dom tegen voorwerpen botsen. Je werkt dus veel met geluid. En je gebruikt muziek." Bram: "Natuurlijk houden wij rekening met de stemming waarin een kind verkeert. We beginnen altijd voorzichtig. Eerst maken we contact door het raam. We tasten af. Als een kind 'nee' schudt, lopen we door. "Pien: "Kinderen zijn eerlijk, hoor. Laatst deden wij een heel dom dansje bij een meisje, dat ijverig zat te plakken. Dat kind zucht diep en vraagt ons: 'Gaan jullie nog leuk doen?' "Wij kijken elkaar verbaasd aan. Leuk doen!? Nee, wij doen alleen stom." Pien: "Ja, en je mag absoluut niet lachen. Dat weet je toch? Lachen is bij ons streng verboden." Bram: "Zo kom je al improviserend op gang. Toen ik als cliniclown begon, speelde ik vaak voor de schaterlach. Maar die hoef je helemaal niet altijd te bereiken." Pien: "Ons doel is niet: als wij langs zijn geweest, heeft het kind de rest van de week pret. Het gaat vaak om kleine dingen: een twinkeling in de ogen, een gebaar, een glimlach, een zwaai als afscheid. Of een reactie. Dan plagen wij bijvoorbeeld: waarom plak je de pinguïn ondersteboven? Kinderen kunnen fel reageren op zulke opmerkingen: 'Dat is he-le-maal niet ondersteboven!" Bram: "We werken veel met fantasie, vooral bij hele ernstig zieke kinderen die weinig meer kunnen. Laatst hadden we met een meisje afgesproken: 'We gaan elkaar ontmoeten in onze dromen, oké?' De volgende keer dat we haar bezochten, vertelden we dat we haar op de maan hadden ontmoet. Er was een feest gaande, met allemaal marsmannetjes. Dat meisje stond in het midden. Ze droeg een zilveren jurk. Prachtig, zij verlichtte de hele maan. "Pien: "Tijdens het vertellen zakte dat meisje weg in slaap. Dat was zó mooi." Bram: "En later hoorden we
van een verpleegkundige dat ze had verteld over de maan… Pien: "In een
kinderziekenhuis krijgen kinderen voortdurend te horen wat ze moeten
doen. Bram: "Wij kunnen ons
dingen permitteren, Pien: "Ja, dan gaan we
'paardrijden' op de kamer. En ik spring achterop. Bram: "Wij improviseren, we
spelen in op de reactie van het kind. Pien: "Soms maakt een kind
direct een uitnodigende opening. Bram: "Wij volgen in ons
spel geen regels. Pien: "Wij roepen zinloze
woorden, we maken elkaar uit voor 'vierkante druif.' Bram: "Aan protocollen doen
wij niet, niets ligt tevoren vast, ons spel is open. Pien: "Alle culturen kennen
de clown, de dorpsgek, de pias, de komediant. Bram: "Maar stomme dingen
doen, dat is overal voorbehouden aan clowns.' Pien: "Lopen we door de
gang, komen we een schoonmaker met z'n kar tegen, Bram: "Bij een
personeelslid dat druk staat te kopiëren, Pien: "Ik kan me
voorstellen dat mensen het spel van cliniclowns
verkeerd interpreteren. Bram: "Soms spelen we op twintig
centimeter afstand, Pien: "Bij kinderen die
aarzelen, spelen we eerst met elkaar. Bram: "We spelen ook via
ouders, kinderen vinden dat vaak geweldig. Pien: "Je moet alert
blijven op de reactie van het kind. Bram: "Wij merken dat de
cliniclowns gevoelig liggen. Pien: "Openheid hierover is
goed. Bram: "Een vader vol
stress, die net van de camping was teruggekomen Pien: "Je hebt bij kinderen
allerlei soorten 'nee'. Bram: 'Dan pakken wij een
meetlint, en bevestigen we: jij bent inderdaad te groot." Pien: "Vaak liggen kinderen
bij elkaar op een kamer. |