v Jaartallentabel: een overzicht van de geschiedenis van Rusland met per vorst een korte samenvatting van de belangrijkste gebeurtenissen tijdens zijn of haar regeringsperiode

v Externe links

Jaartallentabel

Jaartallen	Vorst	" - ^	Huis	Bijzonderheden
862-1154: Grootvorstendom van Kiev
862-879	Grootvorst Roerik	" ? - ^ 879	Roerikiden	Hij was noormannenleider en stichter van de eerste Russische staat in Novgorod; zijn afstammelingen regeerden tot eind 16e eeuw over een deel van Rusland, eerst vanuit Kiev, daarna vanuit Moskou
879-912	Grootvorst Oleg	" ? - ^ 912	Roerikiden	Hij werd in 879 regent; hij veroverde in 882 Kiev en maakte deze stad tot residentie; hij viel in 907 het Byzantijnse Rijk aan; hij werd teruggeslagen, maar sloot een voordelige vrede
912-945	Grootvorst Igor	" 877 - ^ 945	Roerikiden	Zoon van Roerik; hij deed een poging om Byzantium te bezetten, maar zijn vloot werd vernietigd; in 903 huwde hij met Olga; hij werd vermoord door de Derevliërs
[945-963]	Grootvorstin Olga	" ca. 890 - ^ 969	Roerikiden	Weduwe van Igor; zij regeerde als regentes voor haar zoon Sviatoslav I; zij wreekte de dood van haar man door de meeste van de Derevliërs om te brengen; zij bekeerde zich te Constantinopel tot het Christendom (als eerste Russische vorst); zij nam de naam Helena aan en probeerde na haar terugkeer Rusland te kerstenen; door de Russisch-Orthodoxe kerk is zij heilig verklaard
945-972	Grootvorst Sviatoslav I Igorjevitsj	" ? - ^ 972	Roerikiden	Zoon van Igor; hij verwierp het Christendom van zijn moeder; hij was een krijgshaftig vorst en streed tegen verschillende stammen; hij vernietigde het rijk der Chazaren; in 969 verplaatste hij de hoofdstad naar Pereyaslavets; hij werd in 971 verslagen door keizer Johannes I Tzimiskes van Byzantium; hij sneuvelde in zijn strijd tegen de Petsjenegen; hij verdeelde zijn rijk tussen zijn zoons Jaropolk, Oleg, en de onwettige Vladimir
972-980	Grootvorst Jaropolk	" ? - ^ ?	Roerikiden	Zoon van Sviatoslav I; hij kreeg van zijn vader Kiev; in 976 begon een strijd tussen hem en zijn broers; hij verjoeg in 977 zijn onwettige broer Vladimir naar Scandinavië en nam diens vorstendom Novgorod in; Vladimir keerde in 978 terug met een leger en heroverde Novgorod in 979; Vladimir doodde vorst Ragnvald van Polotsk en huwde zijn dochter Ragnilda, die verloofd was met Jaropolk; Jaropolk vlood toen Vladimir Kiev belegerde, en werd gedood nadat hij zich overgaf
980-1015	Grootvorst Vladimir I Sviatoslavitsj de Grote [ook: de Heilige]	" 956 - ^ 1015	Roerikiden	Onwettige zoon van Sviatoslav I; vorst van Novgorod (vanaf 970); hij versloeg zijn broer Jaropolk en werd grootvorst van Kiev (vanaf 980); hij bezat toen al zijn vaders gebieden; hij vocht in Galicia in 981, tegen de Yatvingiërs aan de Baltische kust in 983, tegen de Bulgars in 985 en tegen het Byzantijnse Rijk in de Krim in 987; in 988 dong hij naar de hand van Anna, zuster van keizer Basil II van Byzantium; op diens aandringen werd Vladimir gedoopt in Kherson; hij huwde Anna en gaf zijn andere vrouwen op; hij vernietigde heidense monumenten and stichtte vele kerken; zijn zoon Jaroslav (vorst van Novgorod, geboren uit een eerder huwelijk) rebelleerde tegen hem; Vladimir bereidde een aanval voor, maar overleed voordat deze was begonnen; hij werd door de Russisch-orthodoxe kerk heilig verklaard (zijn feestdag is 15 juli)
1015-1019	Grootvorst Sviatopolk	" ? - ^ ?	Roerikiden	Oudste zoon van Vladimir I of Kiev; na zijn vaders dood brak een strijd uit tussen hem en zijn broers; hij was aanvankelijk aan de winnende hand, maar werd uiteindelijk verslagen door zijn jongere broer Jaroslav; hij werd berucht in de Russische geschiedenis doordat hij zijn twee jongere broers Boris en Gleb vermoordde (dezen werden door de Russisch-orthodoxe kerk heilig verklaard)
1019-1054	Grootvorst Jaroslav de Wijze	" 978 - ^ 1054	Roerikiden	Derde zoon van Vladimir I (en van Ragnilda of Polotsk); hij was vorst van Novgorod; hij overwon in 1019 zijn oudste broer, die twee andere broers had laten vermoorden, en werd zo tevens grootvorst van Kiev; hij huwde Anna (Ingigard, dochter van koning Olof Skötkonung van Zweden); hij regelde de rechtspraak (onder hem kwam het wetboek Pravda Roesskaja tot stond), hij stichtte kloosters en liet kerken en kathedralen bouwen; zijn regeringsperiode was een bloeiperiode voor Kiev; tijdens zijn regering kreeg de patriarch van Constantinopel het recht om de Russische aartsbisschop te benoemen (tot de 15e eeuw); zijn dochter Anna huwde in 1051 met koning Hendrik I van Frankrijk en was moeder van koning Filips I van Franrijk; hij verdeelde zijn rijk onder zijn zonen: Izhaslav kreeg Kiev, Sviatoslav kreeg Chernigov en Vsevolod kreeg Pereiaslavl, Rostov-Suzdal en het stroomgebied van de Wolga
1054-1073	Grootvorst Izhaslav	" 1019 - ^ 1078	Roerikiden	Oudste zoon van Jaroslav en Ingegard van Zweden; zijn oudste zoon Jaropolk werd vermoord
1073-1076	Grootvorst Sviatoslav	" ? - ^ ?	Roerikiden	Zoon van Iaroslav
1076-1093	Grootvorst Vsevolod I	" 1030 - ^ 1093	Roerikiden	Zoon van Jaroslav; zijn dochter Eupraxia huwde met keizer Hendrik III van Duitsland; voorts had hij twee zonen: Vladimir Monomachus, die Tchernigov kreeg, en Rostislav, die Pereiaslavl kreeg
1093-1113	Grootvorst Sviatopolk	" ? - ^ ?	Roerikiden	Tweede zoon van Izhaslav; hij nam de ambassadeurs van Polovtsi gevangen; de Russen werden verslagen in de slag van Tripole 23.05.1093; Rostislav verdronk, Sviatopolk en Vladimir Monomakh vloden; in 1094 verliep een andere campagne tegen Polovtsi rampzalig; Sviatopolk keerde naar Kiev terug met slechts twee metgezellen; hij bereikte vrede door de dochter van khan. Oleg van Polovtsi te huwen; in 1097 werd in Lubetz (Tchernigov) een verdeling van gebied afgesproken: Sviatopolk: Kiev en Turov; Vladimir: Pereiaslavl, Smolensk en Rostov; Mstislav (zoon Sviatopolk): Novgorod; Oleg, David en Jaroslav: Tchernigov (een groot deel van Rusland); Volodar en Vassilko (zonen van Rostislav): Peremishl en Terebovl; David (zoon van Igor): Vladimir in Volhinia; Vseslav: Polotsk; in 1099 nam Sviatopolk Davids rijk in; er volgde een strijd met de zonen van Rostislav; hij verbond zich daarop met koning Koloman van Hongarije; David verbond de zonen van Rostislav met khan Buiak van Polovtsi; dezen versloegen Sviatopolk; in 1100 werd in Uvetitchi (Kiev) opnieuw een verdeling van gebied afgesproken: enige steden in Volhinia voor David, de rest voor Jaroslav (zoon van Sviatopolk); de zoons van Rostislav behielden hun gebied; de leiding over de Russische vorsten ging naar Monomach, die een vrouw uit Polovtsi huwde; in 1111 werd een veldtocht tegen Polovtsi ondernomen; Sviatopolk stierf
1113-1125	Grootvorst Vladimir II Vsevolodovitsj Monomachus	" 1053 - ^ 1125	Roerikiden	Zoon van Jaroslav; na de dood van Sviatopolk behoorde de troon toe aan Oleg (zoon van Sviatoslav, neef van Monomach, die zoon van Vsevolod was); het volk van Kiev wilde echter geen ander dan Monomach, zodat deze de troon aanvaardde; deze zette de strijd tegen Polovtsi voort; tevens streed hij tegen de Finnen en de Polen; in de Nestor-Kroniek is onder het jaar 1096 een tekst van zijn hand opgenomen, die bestaat uit De leerrede van Vladimir Monomach, een brief aan vorst Oleg en een gebed; de leerrede bestaat uit drie delen: een reeks religieus-moralistische vermaningen aan zijn zoon; een opsomming van de wereldlijke taken van een vorst en regels voor zijn gedrag; een beschrijving van Vladimirs veldtochten en jachtavonturen
1125-1132	Grootvorst Mstislav	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1132-1139	Grootvorst Jaropolk	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1139-1146	Grootvorst Vsevolod	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1146-1154	Grootvorst Izhaslav	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1154-1328: Groothertogdom van Vladimir
1154-1157	Groothertog Joeri I [ook: George I] Dolgoroeki	" 1090 - ^ 1157	Roerikiden	Ook: George met de lange hand; een weinig geliefde vorst; hij kreeg het vorstendom Soezdal toegewezen; hij stichtte in 1147 Moskou; in 1154 veroverde hij Kiev; deelvorsten wilden in 1157 een opmars naar Kiev maken, maar toen stierf hij
1157-1175	Groothertog Andrej Bogoliubski	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1175-1212	Groothertog Ysevolod	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1212-1218	Groothertog Konstantin	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1218-1238	Groothertog Joeri II [ook: George II]	" ? - ^ ?	Roerikiden	Van 1236-1239 werd Rusland veroverd door de Mongolen
1238-1246	Groothertog Jaroslav II	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1246-1253	Groothertog Andrej	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1253-1263	Groothertog Alexander Nevksij	" 1220 - ^ 1263	Roerikiden	Grootvorst van Vladimir en Novgorod; hij versloeg in 1240 de Zweden bij de Neva en in 1242 de Duitse Orde op het Peipusmeer; tegenover de Tataarse overmacht onderwierp hij zich om erger te voorkomen; hij wist zodoende een verlaging van de schatting te verkrijgen; hij werd door de Russisch-Orthodoxe kerk heilig verklaard
1263-1272	Groothertog Taroslav van Tver	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1272-1276	Groothertog Vasilii [ook: Basilius]	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1276-1293	Groothertog Dmitri	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1293-1304	Groothertog Andrej	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1304-1318	Groothertog Michael van Tver	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1318-1326	Groothertog Iroei Danilovitsj van Moskou	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1326-1328	Groothertog Alexander van Tver	" ? - ^ ?	Roerikiden	-
1328-1552: Groothertogdom van Moskou
1328-1340	Groothertog Ivan I Danilovitsj (bijnaam: Kalita ofwel Geldzak)	" 1301 - ^ 1341	Roerikiden	Vorst van Moskou; grootvorst van Moskovië; hij legde de grondslag voor de Moskouse hegemonie over Rusland; hij versterkte zijn macht en verzamelde grote rijkdom door met de Gouden Horde (Mongoolse soldaten) samen te werken; hij maakte in 1326 Moskou tot hoofdstad van Rusland
1340-1353	Groothertog Simeon de Trotse	" ? - ^ ?	Roerikiden	In 1348 verkreeg Pskov onafhankelijkheid van Novgorod; in hetzelfde jaar krijgde koning Magnus II van Zweden tegen Novgorod
1353-1359	Groothertog Ivan II de Bescheidene	" 1326 - ^ 1359	Roerikiden	Zoon van Ivan I; grootvorst van Moskovië; hij liet de regering over aan de metropoliet Alexis
1359-1389	Groothertog Dmitri Ivanovitsj Donskoi	" ? - ^ ?	Roerikiden	Grootvorst van Moskovië; hij versloeg in 1380 in de slag bij Kulikovo de Tataren van de Gouden Horde en versterkte het Kremlin met stenen muren
1389-1425	Groothertog Vasili I	" 1371 - ^ 1425	Roerikiden	Hij breidde in 1392 zijn rijk uit met het vorstendom Nisjnji Novgorod
1425-1462	Groothertog Vasili II de Duistere	" 1415 - ^ 1462	Roerikiden	Zoon van Vasili I; hij was een zwakke figuur
1462-1505	Tsaar Ivan III Vasiljevitsj de Grote	" 1440 - ^ 1505	Roerikiden	Grootvorst van Moskovië; hij versterkte het rijk aanzienlijk en maakte het in 1480 onafhankelijk van de Tataren; hij streed tegen de Litouwers en de Mongolen; hij huwde in 1473 Zoë (Sophia), nicht van de laatste Byzantijnse keizer, wat anti-westerse gevoelens in de Russische samenleving versterkte; hij nam de tweehoofdige adelaar over als machtssymbool, alsmede de titel tsaar (aangezien hij zich als erfgenaam van het Byzantijnse keizerrijk beschouwde)
1505-1533	Groothertog Vasili III	" 1479 - ^ 1533	Roerikiden	Grootvorst van Moskovië; hij veroverde Pshov en ontnam Litouwen Smolensk en Severië
1533-1552	Groothertog Ivan IV Vasiljevitsj de Verschrikkelijke	" 1530 - ^ 1584	Roerikiden	Zoon van Vasili III; aanvankelijk stond hij onder regentschap van zijn moeder en een doema (raad van bojaren); hij riep zichzelf in 1547 uit tot tsaar aller Russen; hij was de eerste vorst die deze titel geregeld en officieel gebruikte; hij veroverde in 1552 het khanaat van Kazan en in 1556 het khanaat van Astrakan; in 1560 veroverde hij de Baltische gewesten op de Duitse Orde; hij ondernam aanvankelijk hervormingen, maar werd later despoot; hij liet onder meer bojarengeslachten afslachten; hij verwoestte in 1570 Novgorod; hij verloor in 1582 de Baltische gewesten weer; hij was voorstander van nauwe samenwerking met Engeland; dankzij de koopmansfamilie Stroganov werd de invloed in Siberië sterk uitgebreid; Ivans opritsjniki (hofdienaren) voerden een ware terreur uit
1552-1917: Tsarenrijk aller Russen
1552-1584	Tsaar Ivan IV Vasiljevitsj de Verschrikkelijke	" 1530 - ^ 1584	Roerikiden	[Zie hiervoor]
1584-1598	Tsaar Fjodor I Ivanovitsj	" 1557 - ^ 1598	Roerikiden	Zoon van Ivan IV; hij was de laatste uit de dynastie van de Moskovische Roerikiden; hij was zwakbegaafd en stond onder regentschap van zijn zwager Boris Godoenov, die hem opvolgde
1598-1605	Tsaar Boris Fjodorovitsj	" 1550 - ^ 1605	Godoenov	Zwager van Fjodor I; hij zou in 1591de tienjarige kroonprins Demetrius (Dmitri Ivanovitsj (1582–1591); zoon van Ivan IV) hebben vermoord, waardoor hij later tot tsaar kon worden verkozen; hij was alleenheerser; hij vestigde in Siberië nederzettingen; hij verhief de metropoliet van Moskou tot patriarch en stichtte zo het patriarchaat van Moskou; hij breidde de macht van de ambtenaren uit ten koste van die van de bojaren; hij vergiftigde zich na de overval door de eerste valse Demetrius
1605	Tsaar Fjodor II Borisovitsj	" 1589 - ^ 1605	Godoenov	Zoon van Boris Godoenov; hij was slechts twee maanden tsaar; hij werd vermoord door de eerste valse Demetrius
1605-1606	Tsaar Dmitri I de Bedrieger	" ? - ^ ?	‘Roerikiden’	Hij dook op in Polen rond 1600; hij beweerde Dmitri (broer van Fjodor I te zijn) en verwierf de steun van Litouwse en Poolse edelen en uiteindelijk van koning Zygmunt III van Polen; hij viel Rusland in 1604 binnen en werd in 1605 gekroond tot tsaar; zijn voorkeur voor Polen en zijn huwelijk met de Poolse edele Marina Mniszech leidde tot verzet van de bojaren, geleid door vorst Vasili Sjoeïski; in Moskou ontstond een opstand, en Dmitri werd gedood
1606-1610	Tsaar Vasili IV	" 1552 - ^ 1612	Sjoeïski	Hij behoorde tot de bojaren; hij hielp mee aan de uitschakeling van de eerste valse Demetrius (Dmitri I) en werd toen zelf tsaar; hij riep in 1610 Zweedse hulp in tegen de tweede valse Demetrius; hij werd ten gevolge van een opstand ten val gebracht
[1607-1610]	Tsaar Dmitri II	" ? - ^ ?	‘Roerikiden’	In 1607 verscheen de tweede valse Demetrius, geholpen door de Polen nadat Marina Mniszech hem had geïdentificeerd als haar echtgenoot; hij marcheerde naar Moskou en had enig succes, maar in 1610 werd hij gedood (in 1612 werd een man die beweerde zijn zoon te zijn, gewurgd; een ander, die hetzelfde beweerde, werd in 1613 onthoofd)
1610-1612	Tsaar Ladislaus	" ? - ^ ?	Vasa	Zoon van koning Zygmunt III van Polen (die tevens koning Sigismund van Zweden was); deze nam in 1610 Moskou in; de troon werd hem geweigerd, omdat hij Rooms-katholiek was, en aan zijn zoon gegeven; in 1612 werden Ladislaus en de Polen door een leger onder leiding van vorst Pozharski het land uitgezet, waarna Michael Romanov tot tsaar werd gekozen
1613-1645	Tsaar Michael Fjodorovitsj	" 1596 - ^ 1645	Romanov	Michael Romanov werd tot tsaar gekozen door de Zemskii Sobor (de Nationale Raad); hij was de eerste heerser uit de dynastie Romanov; de eerste decennia van zijn regering werden beheerst door zijn vader, patriarch Filaret; hij onderdrukte een aantal boerenopstanden; hij voerde oorlog tegen de Zweden en de Polen
1645-1676	Tsaar Alexej Michailovitsj	" 1629 - ^ 1676	Romanov	Met moeite onderdrukte hij de opstand van Stenka Razin (leider van een bende voortvluchtige kozakken), maar hij kon (in 1660) de scheuring in de Russisch-Orthodoxe Kerk (Raskolniki) niet voorkomen; de oorlog met Polen (1654-1667) leverde hem Smolensk en de Oekraïne op
1676-1682	Tsaar Fjodor III Alexejevitsj	" 1661 - ^ 1682	Romanov	Zoon van Alexej; hij was een kinderloze halfbroer van de toekomstige Peter I; hij wijdde zich aan kunst en studie en liet gunstelingen regeren
1682-1689	Tsaar Ivan V Alexejevitsj	" 1666 - ^ 1696	Romanov	Zoon van Alexej; hij was eveneens een halfbroer van de toekomstige Peter I; hij was lichamelijk zwak en geestelijk onvolwaardig; hij liet de regering over aan zijn zuster Sofia; hij stond in 1689 zijn rechten op de troon af aan zijn halfbroer Peter I
1682-1725	Tsaar Peter I Alexejevitsj de Grote	" 09.06.1672 - ^ 08.02.1725	Romanov	Zoon van Alexej; hij veroverde in 1696 Azov in oorlog met de Turken; hij verbleef in Holland (onder meer in Het Czaar Peterhuisje te Zaandam) en in Engeland om zich te bekwamen in de scheepsbouwkunde; hij probeerde zijn land een westers karakter te geven: hij legde de adel dienstplicht op, omringde zich met westerse adviseurs en hervormde het bestuur; hij maakte grote veroveringen (onder meer een toegang tot de Oostzee) in de Noordse Oorlog (1700-1721); hij stichtte in 1703 de nieuwe Russische hoofdstad Sint-Petersburg; hij breidde het rijk uit met onder meer Estland en Letland; hij huwde in 1712 de latere keizerin Catharina I; hij sloot in 1721 de Vrede van Nystad; hij liet zijn oudste zoon Alexej wegens tegenstand folteren, waarna deze overleed
1725-1727	Tsarina Catharina I	" 1684 - ^ 1727	Romanov	Geboren in Pruisen als boerendochter; minnares (sinds 1712: echtgenote) van Peter I, die haar in 1724 tot keizerin kroonde; na diens dood werd zij zijn opvolgster dankzij vorst Alexander Mensjikov
1727-1730	Tsaar Peter II	" 1715 - ^ 1730	Romanov	Kleinzoon van Peter I; hij stond onder regentschap van Mensjikov en Dolgoroeki (1728)
1730-1740	Tsarina Anna Ivanova	" 1693 - ^ 1740	Romanov	Dochter van Ivan V; zij liet Ernst Johann Biron regeren
1740-1741	Tsaar Ivan VI Antonovitsj	" 1740 - ^ 1764	Romanov	Hij regeerde onder regentschap van Anna Leopoldovna (1718-1746); hij werd afgezet door Elisabeth (dochter van Peter I) en gevangengezet; in 1764 werd hij vermoord bij een bevrijdingspoging
1741-1762	Tsarina Elisabeth Petrovna	" 29.12.1709 - ^ 05.01.1762	Romanov	Dochter van Peter I; zij bleef ongehuwd; zowel in de Oostenrijkse Successieoorlog als in de Zevenjarige Oorlog was zij bondgenote van Oostenrijk; zij oogstte succes in de Zevenjarige Oorlog tegen Pruisen
1762	Tsaar Peter III Fjodorovitsj	" 1728 - ^ 1762	Romanov	Zoon van Anna (dochter van Peter I) en hertog Karl Friedrich von Holstein-Gottorp; hij was een bewonderaar en medestander in de Zevenjarige Oorlog van Pruisen; hij sloot vrede met Frederik II, waardoor Rusland uit de Zevenjarige Oorlog terugtrad; hij werd vermoord door de broeders Orlov
1762-1796	Tsarina Catharina II de Grote	" 02.05.1729 - ^ 17.11.1796	Romanov	Oorspronkelijk heette zij prinses Sophie Auguste von Anhalt-Zerbst; in 1745 huwde zij met Peter III; na diens val, waarin zij de hand had, werd zij keizerin; zij liet zich in het algemeen niet door haar minnaars beheersen; zij breidde de lijfeigenschap uit; ze was een draagster van de Verlichting; buitenlandse successen waren de Poolse delingen en twee Turkse oorlogen , waarin zij de noordkusten van de Zwarte Zee en de Krim in bezit nam
1796-1801	Tsaar Paul Petrovitsj	" 1754 - ^ 1801	Romanov	Zoon van Peter III en Catharina II; hij streed aanvankelijk tegen Frankrijk, maar verbond zich later met keizer Napoleon I van Frankrijk; hij werd vermoord door de adel; zijn dochter Anna Paulowna (1795-1865) huwde met koning Willem II van Nederland
1801-1825	Tsaar Alexander I Pavlovitsj	" 23.12.1777 - ^ 01.12.1825	Romanov	Oudste zoon van Paul; hij was hervormingsgezind, maar niet krachtig; hij streed ongelukkig tegen keizer Napoleon I van Frankrijk, maar sloot in juli 1807 de vrede van Tilsit, waardoor Rusland bondgenoot werd van Frankrijk en de handen vrij kreeg in Oost-Europa (verovering van Finland en Bessarabië); hij was Frankrijks bondgenoot van 1807 tot 1812; hij ontnam in 1809 Finland van Zweden; in 1812 raakte hij opnieuw in conflict met keizer Napoleon I van Frankrijk (tocht naar Rusland); hij kreeg in 1815 toestemming van het Weens Congres om Polen in te lijven; hij ontwierp de Heilige Alliantie
1825-1855	Tsaar Nicolaas I Pavlovitsj	" 06.07.1796 - ^ 02.03.1855	Romanov	Derde zoon van Paul; hij volgde zijn oudste broer op omdat zijn (oudere) broer Constantijn in verband met zijn morganatische huwelijk niet kon opvolgen; hij onderdrukte de opstand der Dekabristen; hij was zeer conservatief en had een grote voorliefde voor dril; hij hielp in 1830-1831 de Poolse opstand neerslaan, waarna hij Polen inlijfde; hij hielp eveneens de Hongaarse opstand van 1848-1849 neerslaan; hij behaalde in de buitenlandse politiek successen, onder meer op Perzië (1826-1828) en Turkije (1828-1829); hij was na de Europese revolutie van 1848 de machtigste exponent van het legitimiteitsbeginsel; hij stierf onder onduidelijke omstandigheden tijdens de Krimoorlog (1853-1856)
1855-1881	Tsaar Alexander II Nikolajevitsj	" 29.04.1818 - ^ 13.03.1881	Romanov	Zoon van Nicolaas I; hij beëindigde de Krimoorlog (1856); hij onderwierp de Kaukasus (1859); hij hief de lijfeigenschap op (1861); hij dempte de Poolse opstand (1863); hij onderwierp een groot deel van Toerkestan; hij werd in 1866 het slachtoffer van een mislukte aanslag; hij sloot in 1873 het Driekeizersverdrag met Duitsland en Oostenrijk; in 1881 werd hij alsnog vermoord door een anarchistische aanslag
1881-1894	Tsaar Alexander III Alexandrovitsj	" 1845 - ^ 1894	Romanov	Zoon van Alexander II; hij was gehuwd met prinses Dagmar van Denemarken (dochter van koning Christiaan IX van Denemarken); hij was bekrompen en behoudend; hij beëindigde met politiegeweld de anarchistische terreur; hij russificeerde de Poolse en Baltische landen en tornde aan de Finse zelfstandigheid; hij zocht toenadering tot Frankrijk
1894-1917	Tsaar Nicolaas II Alexandrovitsj	" 1868 - ^ 16.07.1918	Romanov	Zoon van Alexander III; hij zette diens autocratische bewind voort; hij huwde met prinses Alice van Hessen (in Rusland geheten: Alexandra Fjodorovna); hij liet zich door haar leiden, terwijl zij op haar beurt onder invloed stond van de monnik Grigori Raspoetin; hij riep op tot de internationale vredesconferentie van Den Haag van 1899; hij leed een nederlaag in de Russisch-Japanse Oorlog (1904-1905); de revolutie van 1905 dwong hem een grondwet te aanvaarden die een einde maakte aan het despotisme van de tsaren; de ontreddering na de Eerste Wereldoorlog leidde tot de Russische Revolutie (maart 1917); hij trad op 15.03.1917 af ten gunste van zijn broer Michaïl, die echter van opvolging afzag; Nicolaas werd geïnterneerd; vervolgens, op 16.07.1918, werd hij in Jekaterinenburg (Sverdlovsk) met zijn gehele familie door de bolsjewieken wreed vermoord; op 14.08.2000 werd hij met zijn gezin door de Russisch-Orthodoxe kerk heilig verklaard
1917-1991: Unie van Socialistische Sovjet-Republieken (USSR)
1917-1922	Partijleider Lenin [eigenlijk: Vladimir Iljitsj Oeljanov]	" 22.04.1870 - ^ 21.01.1924	-	In 1895 werd hij met enkele andere activisten in Sint-Petersburg opgepakt en twee jaar later naar Siberië verbannen; na zijn vrijlating in 1900 vertrok hij naar West-Europa, waar hij in Londen, München en Genève woonde; als een van de oprichters en redacteuren van het tijdschrift Iskra nam hij de schuilnaam Lenin aan; in 1912 richtte hij in Praag de partij van de bolsjewieken op; na de Februarirevolutie van 1917slaagde hij erin met hulp van de Duitsers, die ter verzwakking en demoralisering van de tegenstander de Russische revolutionairen daartoe de gelegenheid boden, naar Rusland terug te keren; het politieke onvermogen van de voorlopige regering versterkte de positie van de bolsjewieken; na de mislukte Juli-opstand overreedde hij in oktober 1917 zijn medewerkers tot het uitroepen van een Otoberrevolutie; hierna werd hij voorzitter van de Raad van Volkscommissarissen (= ministers); hij bediende zich van massaterreur en intimidatie door geheime politie; zijn Nieuwe Economische Politiek (NEP) in 1921 was een stap terug van de radicale lijn; vanaf maart 1923 was hij verlamd; na zijn dood ontstond er rond zijn persoon een gigantische persoonsverering
1922-1953	Partijleider Josef Stalin [eigenlijk Jozef Vissarionovitsj Dzjoegasvili]	" 21.12.1879 - ^ 05.03.1953	-	Hij ontpopte zich als absoluut dictator; de door hem bevolen deportaties, gedwongen collectivisaties en zuiveringen eisten miljoenen slachtoffers; in zijn streven de veiligheid van de Sovjet-Unie te vergroten, richtte hij zich op territoriale expansie en uitbreiding van de invloedssfeer van de Sovjet-Unie; hij eiste al aan het begin van de Tweede Wereldoorlog om die reden de verloren gegane gebieden Oost-Finland, de Baltische staten, Oost-Polen, Bessarabië en Noord-Boekovina op; in de loop van de oorlog ontwikkelde hij een plan voor een ring van satellietstaten in Oost-Europa; tussen 1945 en 1948 wist hij deze te scheppen met de landen Bulgarije, Roemenië, Hongarije, Polen en Tsjecho-Slowakije; in 1949 kwam daar de DDR bij; deze landen werden economisch, politiek en militair geheel afhankelijk van de Sovjet-Unie
1953	Partijleider Georgi Maksimilianovitsj Malenkov	" 13.01.1902 - ^ 14.01.1988	-	Hij sloot zich in 1918 aan bij het Rode Leger en werd lid van de communistische partij; hij begon een loopbaan binnen de sovjetbureaucratie; vanaf 1938 was hij privé-secretaris van Stalin; hij werd na de Duitse inval opgenomen in de Nationale Verdedigingsraad; in 1946 volgde zijn benoeming tot lid van het Politburo; na Stalins dood leek hij als leider van partij en regering in diens voetsporen te treden; na enkele dagen moest hij echter het partijleiderschap overdragen aan Chroesjtsjov; deze dwong hem in 1955 ook zijn functie van premier op te geven en onthief hem in 1957 van alle functies in partij en regering
1953-1964	Partijleider Nikita Sergejevitsj Chroesjtsjov	" 17.04.1894 - ^ 11.09.1971	-	Hij begon zijn loopbaan als mijnwerker maar werkte zich op tot bestuurder; hij heeft na de dood van Stalin de grondslag gelegd voor de aanpassing van de Sovjet-Unie aan de eisen van de tweede helft van de 20^e eeuw; binnenslands deed hij dat door een krachtige destalinisatie, op het internationale vlak door zijn politiek van vreedzame coëxistentie met ideologisch anders georiënteerde landen; politiek is zijn naam direct verbonden met het onderdrukken van de Hongaarse opstand (1956), de Cubaanse crisis (1962), de toenadering tot Joegoslavië en de desintegratie van het Oostblok
1964-1982	Partijleider Leonid Iljitsj Brezjnjev	" 19.12.1906 - ^ 10.11.1982	-	Hij stelde zich aan het hoofd van een meerderheid in het Presidium van de Opperste Sovjet, die Chroesjtsjov in oktober 1964 tot aftreden dwong; het eenmansbewind van Chroesjtsjov werd vervangen door dat van een driemanschap, waarmee een wankel evenwicht werd bereikt tussen de verschillende stromingen binnen het Centrale Comité; het collectief leiderschap werd langzaam door Brezjnjev uitgehold, hoewel de militairen nog veel macht hadden; dit leidde waarschijnlijk tot de inval in Tsjecho-Slowakije na de Praagse Lente (1968); hij ontwikkelde de stelling - de Brezjnjev-doctrine - dat de Sovjet-Unie het recht heeft tot militair ingrijpen (ook zonder nadrukkelijk verzoek) in de communistische broederlanden als daar het communistische stelsel in gevaar wordt gebracht; in 1979 volgde de inval in Afghanistan
1982-1984	Partijleider Joeri Vladimirovitsj Andropov	" 15.06.1914 - ^ 02.02.1984	-	Hij werd in 1973 opgenomen in het Politburo en volgde in 1982 Brezjnjev op als partijleider; hij werd in 1983 tevens president
1984-1985	Partijleider Konstantin Oestinovitsj Tsjernenko	" 24.11.1911 - ^ 10.03.1985	-	Toen Brezjnjev in 1982 overleed, werd Tsjernenko gepasseerd door Andropov, maar diens overlijden bracht hem alsnog aan de macht als partijleider en president; door zijn zwakke gezondheid kon hij in die functies weinig uitrichten
1985-1991	Partijleider Michail Sergejevitsj Gorbatsjov	" 02.03.1931 -	-	In 1985 werd hij relatief jong secretaris-generaal van de communistische partij; belangrijk was zijn politiek van glasnost en perestrojka; hij kondigde al snel hervormingen van de Sovjetsamenleving om de economie op te bouwen; hij bestreed hoge defensieuitgaven en de corruptie; door de glasnost te bevorderen schiep hij onbedoeld een spreekbuis voor etnische minderheden in de Sovjet-Unie; door middel van de perestrojka hoopte hij de economie te verbeteren; elementen van een vrije-markteconomie werden ingevoerd; eind 1990 werd hij steeds meer in beslag genomen door etnische problemen; in de Baltische Staten, Georgië en Azerbajdzjan werden demonstraties bloedig onderdrukt; de binnenlandse onlusten gaven politici zoals Jeltsin de mogelijkheid geliefd onder het volk te worden; nadat Jeltsin tot president was gekozen van de deelrepubliek Rusland, trok deze steeds meer macht naar zich toe en verklaarde hij de deelrepubliek autonoom; toen in augustus 1991 een couppoging van de communisten door Jeltsin kon worden voorkomen, was de politieke rol van Gorbatsjov uitgespeeld; de Sovjet-Unie was uiteen gevallen; internationaal genoot hij echter aanzien door terugtrekking van de troepen uit Afghanistan, tegemoetkomendheid in de wapenbeheersing en het opgeven van de invloedssfeer in Oost-Europa; op 25.12.1991 trad hij af als president van de Sovjet-Unie; vlak daarna werd de Sovjet-Unie formeel opgeheven
1991-heden: Russische Federatie (Rusland)
1991-1999	President Boris Nikolajevitsj Jeltsin	" 01.02.1931 - ^ 23.04.2007	-	In mei 1990 werd hij gekozen tot president van de deelrepubliek Rusland; hij verschilde sterk van mening met Gorbatsjov over de door te voeren hervormingen; nadat de rol van Gorbatsjov was uitgespeeld, trok Jeltsin steeds meer macht naar zich toe (hij werd zowel president als premier) en kon hij per decreet de geplande economische hervormingen doorvoeren; hij kampte met regionale problemen (het bijeenhouden van de federatie ondanks het streven naar onafhankelijkheid van verschillende republieken) en een grote economische crisis; in 1993 onderdrukte hij hardhandig een opstand van communistische en nationalistische parlementsleden (onder leiding van Chasboelatov en Roetsjkoj), waarna hij voorgoed leek af te rekenen met het communistische verleden door een reeks communistische organisaties en bestuursorganen op te heffen, de oppositionele kranten (zoals de Pravda) te verbieden en de erewacht bij het Leninmausoleum te laten verdwijnen; nadien werd getwijfeld aan zijn democratische opvattingen; in 1995 verdween hij enige tijd uit het openbare leven wegens ernstige hartklachten; in juli 1996 behaalde hij een ruime overwinning bij de verkiezingen; daarna begon zijn gezondheid achteruit te gaan; hierdoor moest hij een groot deel van zijn macht afstaan aan de premier; op 31.12.1999 trad hij af
2000-heden	President Vladimir Vladimirovitsj Poetin	" 07.10.1952 -	-	Hij begon carrière bij de KGB; van 1985-1990 werkte hij in Dresden; begin jaren '90 werd hij raadgever en plaatsvervanger van de burgermeester van Sint-Peterburg; in 1998 werd hij directeur van de FSB, de opvolger van de KGB; in 1999 werd hij door Jeltsin tot premier benoemd; na Jeltsins aftreden werd Poetin eerst waarnemend president, vervolgens, bij de presidentsverkiezingen van maart 2000, officieel president; op 16.03.2004 werd hij herkozen

Externe links top

v Een mooie en volledige website over de Russische geschiedenis is Russia 862-1917. U vindt ook veel gegevens op www.departments.bucknell.edu/russian/chrono.html.

v Interessante informatie over de Romanovs leest u op:

o Romanov Genealogy; en

o The fate of Russia's last Imperial Family.

v Over de geschiedenis van Rusland (in het Nederlands) leest u meer op Rusnet, de website van de Russische overheid in de Benelux (kies het kopje “Encyclopedie”).

free webmaster utilities