Ridders
   Kastelen
   Heraldiek
 Links

Heraldiek.

Wat is heraldiek.

Heraldiek of wapenkunde, is een systeem van tekens, kleuren en symbolen, die adellijke families gebruiken om zich te onderscheiden van andere families. Dit is een ingewikkeld systeem met regels, dat ontstaan is in de vroege middeleeuwen. Het wapenteken, vaak in de vorm van een schild, wordt ook wel het familiewapen genoemd, omdat het overerfbaar is. Van de ouders op de kinderen, maar soms ook via een huwelijk.

In dit hoofdstuk wordt wat dieper hierop in gegaan, omdat heraldiek vandaag nog steeds bestaat en gebruikt wordt. Niet alleen bij adellijke families, maar juist de grote commerciële bedrijven onderscheiden zich nu heel vaak door een logo of een teken. Denk hierbij maar aan Pepsi en CocaCola. Allebei cola, maar aan de buitenkant zul je je nooit kunnen vergissen welk merk je drinkt.

Het Ontstaan van Heraldiek

Het dragen van tekens en symbolen is al zo oud als er mensen zijn. Ook is het niet speciaal iets voor Soldaten of legers. Ook nu gebruiken mensen tekens en symbolen om zich te onderscheiden. Met heraldiek bedoelen we echter het systeem van regels waar deze tekens voor adellijke families aan moeten voldoen.

Heraldiek of wapenkunde is ontstaan in de vroege middeleeuwen, om het gemakkelijk te maken elkaar te herkennen. Stel je maar eens 2 legers voor, die tegenover elkaar staan. Alle ridders hadden een maliënkolder aan en een blinkende helm op, die hun hele gezicht bedekte. Je kunt je voorstellen dat een ridder dan af en toe goed moest uitkijken wie hij bevocht, een aarzeling om een vriend te raken zou hem nu net zijn eigen leven kunnen kosten.

In het begin werd dit verschil alleen gemaakt met het dragen van een gekleurd katoenen hemd over de maliën. Deze kleur werd dan ook op het schild geschilderd. Later ging men ook afbeeldingen op die hemden borduren en op de schilden schilderen. Enkele beroemde symbolen die toen zijn ontstaan, en nu nog gebruikt worden, zijn:
De Lelie
Koningen van Frankrijk.
De leeuw
Holland (rond 1300) Vlaanderen (1400) Noord Brabant (nu)
De Adelaar
Stamwapen van de Duitse Keizers (1300) Adelaar van het Duitse keizerrijk rond 1900.
Ook werden vaak tekens zoals kruizen, strepen, kepers, driehoeken en andere vormen gebruikt.
Om nog meer onderscheid te maken, ging men vaak een versiering op de helm aanbreng en, het zogenaamde helmteken. In de loop van de tijd ging dit ook deel uitmaken van het familiewapen, en werd het schild samen met de helm, of kroon in geval van een koning of prins, afgebeeld. Voorbeelden zie je op de bovenstaande plaatjes. Weer later ging men ook schilddragers en dekkleden afbeelden als onderdeel van het familiewapen. Het wapen van Oranje Nassau, ons koningshuis, is hier een mooi voorbeeld van. Kijk maar of je alle elementen kunt herkennen.

Wapen van Oranje Nassau

Al met al werd het al snel een complex geheel. Wie droeg welke kleuren, met welk teken. En hoe kon een nieuwe ridder weten of zijn wapen, dat hij mocht kiezen, al niet bestond? Dit werd een nieuw beroep: De Heraut.

A   A   A