Kerstviering 2007 Lutherse kerk Heusden

Voorbereiding            
(De Paaskaars brandt al bij aanvang van de dienst)

Orgelspel

Minuit Chrétiens (gezongen door Edy).

Dit lied is gecomponeerd door Adolphe Charles Adam, en de woorden zijn van Placide Cappeau, die handelde in wijn en poëzie. De pastoor van de stad Uzès had bij hem een lied besteld voor de middernachtmis van 1847.

De notre foi que la lumière ardente                Moge het vurig licht van ons geloof
Nous guide tous au berceau de l'enfant,         ons leiden naar de kribbe van het Kind,
Comme autrefois, une étoile brillante Zoals eertijds een schitterende ster
Y conduisit les trois chefs d'Orient,                er de drie wijzen leidde uit het Oosten.
Le Roi des rois né dans la dépendance           De Koning der koningen geboren in afhankelijkheid
En lui confond toute humaine grandeur         verbergt daarin Zijn zeer menselijke grootheid.
Enfin Jésus a brisé toute entrave;                   Tenslotte heeft Jezus elke boei verbroken;
La terre est libre et le ciel est ouvert.                         de aard’ is vrij en de hemel is geopend.
Il voit un frère où n'était qu'un esclave           Hij ziet een broeder waar slechts slaven waren
L'amour unit ceux qu'enchaînait le fer.          liefde verbindt hen die het ijzer had geketend.
Oh ! Qui dira notre reconnaissance                Oh! Wie zal onze dankbaarheid uitspreken
A ce Jésus, notre aimable Sauveur?                tot die Jezus, onze minnenswaardige Redder?

Voor de dienst begint wordt er door allen gezongen:
Gez 160: 1 en 2 (komt ons in diepe nacht ter ore)
Intussen wordt de kerstboom aangestoken. Met het licht van de paaskaars die al brandt.


Geen ander teken ons gegeven
geen licht in onze duisternis
dan deze mens om mee te leven
een God die onze broeder is.
Zingt voor uw God, Hij openbaarde
in Jezus zijn menslievendheid.
Zo wordt de wereld nieuwe aarde
en alle vlees aanschouwt het heil.

Zoals de zon komt met zijn zegen
een bruidegom van licht en vuur,
zo komt de koning van de vrede -
voorgoed gekomen is zijn uur.
Hij huwt de mensen aan elkander
zijn liefde gaat van mond tot mond.
Hij geeft zijn lichaam ons in handen.
Zo leven wij zijn nieuw verbond.

Introïtus: Binnenkomst dienstdoend ouderling, diaken en predikant

Mededelingen en welkom door de ouderling. Hij eindigt met: Christus is geboren, Christus is gekomen, Christus heeft overwonnen. Halleluja! 
Gemeente: gezang 145:1 Nu sijt wellecome.

De Ouderling steekt de beide kaarsen op tafel aan.
De Ouderling geeft de voorganger een hand.

Gemeente gaat staan

Introïtuslied: Tussentijds 141: als een ster in lichte luister.
Koor: 1 en 2, gemeente 3, samen 4 (koor wel 4-st).

2. Als een morgen aangebroken, als het licht zonneklaar,
roos in de winter, in de woestijn ontkoken,
als belofte bloeit Gij daar.

3. Als een kind tot ons gekomen, zijt Gij ons ongedacht
nader, nabijer dan wij ooit durven dromen.
Liefde heeft Uw overmacht.

4. Als een woord dat, eens gegeven, nóg de morgen ontbiedt,
zegt Gij ons aan de nacht niet meer te vrezen,
want Uw ster verlaat ons niet.


V. Wij zijn samengekomen in de naam van de Vader die het leven geeft, de            Zoon, die het leven is en de Heilige Geest, die leven wil in ieder van ons.
Amen

Moment van Stilte

Bemoediging:
Onze Hulp is in de naam van de Heer
Die Hemel en aarde gemaakt heeft

De Heer zal bij u zijn.
De Heer zal u bewaren

Gemeente gaat zitten

Verootmoediging:
Om Uw lof, die ongezongen bleef vragen wij U:
vergeef ons.
Om het gebed, dat ongebeden bleef, vragen wij U: vergeef ons.
Om de liefde, die niet gegeven werd, vragen wij U: vergeef ons.
Om de liefde, die niet ontvangen werd, vragen wij U: vergeef ons.

Wij vragen u Heer, vergeef ons al wat wij misdeden.
En laat ons weer in vrede leven.
Amen

Zo lief had God deze wereld, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft aan het verderf ontkomt, en eeuwig leven hebben mag!

Ontferming en Genadeverkondiging
Laat ons de Heer om ontferming aanroepen, want Zijn barmhartigheid kent geen grenzen.

Kyrië: 1e keer: koor vierstemmig, 2e keer met gemeente erbij.


Dienst van het Woord

Lied om verlichting door de Heilige Geest bij de opening van het woord: psalm 25: 2 en 4

God is goed, Hij is waarachtig  en gaat zijn getrouwen voor,
brengt, aan zijn verbond gedachtig,  zondaars in het rechte spoor.
Hij zal leiden 't zacht gemoed  in het effen recht des HEREN:
wie Hem needrig valt te voet,  zal van Hem zijn wegen leren.

Gebed:
Genadige God, U die ons hebt willen redden uit alle nood en dood door Jezus Christus, onze Heer,
U aanbidden wij, U danken wij op deze dag van vreugde en genade.
Amen.

Lezing uit het Oude Testament Jesaja 60: 1-3 NB
1  Sta op, word verlicht, want je licht is gekomen:
de glorie van de ENE is over je opgegaan!
2 Want zie, het duister bedekt wel de aarde, en donkerheid de natiën, maar over jou zal de Ene opdagen, Zijn glorie wordt over jou zichtbaar.
3 Volkeren zullen op weggaan naar jouw licht, koningen naar de glans van jouw dageraad.

Psalmwoord: Hij heeft gedacht aan Zijn goedertierenheid en aan Zijn trouw jegens het huis van Israël; alle einden der aarde hebben het heil aanschouwd van onze God! 
 Halleluja

Epistellezing: Openbaring 1: 9 - 18
9 Ik, Johannes, uw broeder, die net als u in ellende verkeer, maar ook door Jezus met u deel in het koninkrijk en in standvastigheid–ik was op het eiland Patmos omdat ik over God had gesproken en van Jezus had getuigd.
10 Op de dag van de Heer raakte ik in vervoering. Ik hoorde achter me een luide stem, die klonk als een bazuin
11 en die tegen me zei: ‘Schrijf alles wat je ziet in een boek en stuur dat naar de zeven gemeenten, naar Efeze, Smyrna, Pergamum, Tyatira, Sardes, Filadelfia en Laodicea.’
12 Ik draaide me om, om te zien welke stem er tegen mij sprak. Toen zag ik zeven gouden lampenstandaards,
13 en daartussen iemand die eruitzag als een mens. Hij was gekleed in een lang gewaad en had een gouden band om zijn borst.
14 Zijn hoofd en zijn haren waren wit als witte wol of als sneeuw, en zijn ogen waren als een vlammend vuur.
15 Zijn voeten gloeiden als brons in een oven. Zijn stem klonk als het geluid van geweldige watermassa’s.
16 In zijn rechterhand had hij zeven sterren en uit zijn mond kwam een scherp, tweesnijdend zwaard. Zijn gezicht schitterde als de felle zon.
17 Toen ik hem zag viel ik als dood voor zijn voeten neer. Maar hij legde zijn rechterhand op me en zei: ‘Wees niet bang. Ik ben de eerste en de laatste.
18 Ik ben degene die leeft; ik was dood, maar ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb de sleutels van de dood en van het dodenrijk.

Lied: De koning van het sterrelicht…
Koor: Refrein, vers 1, refrein.


Gemeente gaat staan

Evangelielezing: Mattheüs 1: 18-23.
18 De afkomst van Jezus Christus was als volgt.
Toen zijn moeder Maria al was uitgehuwelijkt aan Jozef maar nog niet bij hem woonde, bleek ze zwanger te zijn door de heilige Geest.
19 Haar man Jozef, die een rechtschapen mens was, wilde haar niet in opspraak brengen en dacht erover haar in het geheim te verstoten.
20 Toen hij dit overwoog, verscheen hem in een droom een engel van de Heer. De engel zei: ‘Jozef, zoon van David, wees niet bang je vrouw Maria bij je te nemen, want het kind dat ze draagt is verwekt door de heilige Geest.
21 Ze zal een zoon baren. Geef hem de naam Jezus, want hij zal zijn volk bevrijden van hun zonden.’
22 Dit alles is gebeurd opdat in vervulling zou gaan wat bij monde van de profeet door de Heer is gezegd:
23 ‘De maagd zal zwanger zijn en een zoon baren, en men zal hem de naam Immanuël geven, ‘wat in onze taal betekent ‘God met ons’.

Koor: refrein, vers 3 en5. Allen refrein.


5 Het is het Kind. dat met ons deelt wat wij aan schulden zorgen dragen;
de Godszoon die de wonden heelt,de wetten draagt van de tien plagen.
Allen:


24 Jozef werd wakker en deed wat de engel van de Heer hem had opgedragen: hij nam haar bij zich als zijn vrouw,
25 maar hij had geen gemeenschap met haar voordat ze haar zoon gebaard had. En hij gaf hem de naam Jezus. (= God redt.)

Koor: refrein, vers 7. Allen refrein.


Gemeente gaat zitten

Preek
GENADE ZIJ U EN VREDE VAN GOD ONZE VADER EN VAN JEZUS CHRISTUS, ONZE HEER.

Lieve vrienden,

Immanuel!

Dat woord is U zojuist voorgelezen uit het Evangelie, en ik vraag u om het goed in uw herinnering vast te houden, want het bevat de boodschap die ik u van Godswege in de kersttijd mag verkondigen. Immanuel, d.i. God ís met ons.
Na deze aanhef vermoedt U al, en niet ten onrechte, dat ik nu eerst wat voorwerk ga verrichten. Het Protestants-christelijke dagblad Trouw publiceerde in de vorige week twee opmerkelijke artikelen, één over God en één over onze kersttekst. Artikelen die mij echt uitdagen tot een weerwoord, vooral omdat de kans bestaat, dat u ze ook gelezen hebt. Het ene betreft ds. Klaas Hendriks, die de paarse boetetijd van vóór Kerst heeft uitgekozen met een ‘goed gevoel voor timing’ om provocerend uit te bazuinen, dat God niet bestaat. Hij had geen beter moment kunnen vinden voor zo’n bewering dan juist nu. De geboorte van Gods zoon is het enige christelijke feest, dat de bevolking in zijn totaliteit nog wat aanspreekt. Het kindje in de kribbe, de kerststal die door Franciscus van Assisi populair gemaakt is, de vertederende os en ezel uit de apocryphe evangeliën, wat betekent dat alles nog als het niet met God te maken heeft…
Moet zo’n man zijn ambt niet neerleggen?
Je zou zeggen van wel, maar wacht even!
Om hem recht te doen moeten we hem volledig citeren. Aan zijn stelling: ‘God bestaat niet’ voegt hij toe: ‘maar Hij werkt wel in de wereld.’
Die toevoeging, die nauwelijks opgemerkt is, maakt veel goed. Ook ik preek over Immanuel niet alleen als over God die is, maar minstens zo veel over Jezus als Gods Zoon die onder ons en in en met ons werkt.
En nu naar het artikel van ds. Matthias Smalbrugge, die ik wat beter ken dan ds. Hendrikse. Ik was erbij toen hij een aantal jaren geleden bevestigd en ingezegend werd in de kapel van prins Willen de Zwijger in Delft. Hij trekt danig van leer in Trouw. Evenals ds. Nico ter Linden over wie ik straks nog kom te spreken, wijst hij de maagdelijke geboorte van Jezus af. Jozef echter houdt hij niet voor de biologische vader van het kind in de kribbe. Volgens hem was het iemand anders. Maar juist zo ziet hij in die situatie een bijbels motief, dat opmerkelijk genoeg een Lutherse klank heeft. Hij gebruikt er zelfs Duitse termen voor.
Als Maria gezondigd heeft vóór haar huwelijk met Jozef behoort zij ‘gerichtet’ (d.i. veroordeeld) te worden, maar dank zij de hemelse tussenkomst is zij door Jozef ‘gerettet’ (wat ik opvat als begenadigd).
De bedoeling van het artikel is aan te tonen, dat de Immanuëlboodschap gepredikt wordt in een zondige mensenwereld, waarin zij iets uitricht. Zij vervult haar functie daarin pas als zij een punt heeft waar zij bij ons kan ‘landen’. Het kindeke Jezus als Zoon van God raakt onze werkelijkheid voor ds. Smalbrugge te weinig. Voor hem heb ik echter een woord van Luther zelf. Ook maar in het Duits dan. Das Wort sie sollen lassen stehn.
U hoorde vanmorgen zelf de tekst van Mattheüs. Die gaat echt niet uit van de gedachte dat Jozefs vrouw Maria eigenlijk een overspelige vrouw was, al dacht Jozef dat aanvankelijk misschien wel.
U bemerkt intussen dat preken over deze tekst niet vanzelf gaat, ook niet als ik die twee artikelen niet gelezen had.
Wie in domineeskringen verkeert hoort rondom de feestdagen de herders der gemeenten nogal eens klagen over de werkdruk. Het Kerstfeest staat onder ons predikanten zelfs bekend onder een militaire benaming die overgebleven is uit de onafhankelijkheidsoorlog van de Belgen.
U hoort ons dan spreken van de 10 daagse veldtocht; en de vermoeienissen van het feest rechtvaardigen voor menigeen de verlate kerstvacantie van de eerste week van januari, waar dominees zo naar hunkeren..
De ouderling die de preekbeurten regelt kan voor de zondag die in die week valt maar heel moeilijk een voorganger vinden. Gelukkig bestaan er emeriti. Maar zou de goede man wel willen komen, als hij het wéér zo lelijk vindt?
Voor de predikanten die dienst doen in de kersttijd is de werkdruk niet de enige oorzaak van de vermoeidheid. Veel ernstiger is een verschijnsel van spirituele aard, dat in het bijzonder in deze periode van het kerkelijk jaar opspeelt. Het aantal teksten dat het NT aan de geboorte van Jezus wijdt is verre van overvloedig en bovendien is de inhoud ervan overbekend bij het kerkvolk, en zelfs daarbuiten.
Wij denken dat wij wel weten wat er staat.
Dat leidt ertoe, dat de voorganger zich bewust wordt van het feit, dat alles wat hij zou kunnen zeggen eigenlijk al gezegd is.
Anders geformuleerd: hoe houden we met onze kerstboodschap de aandacht van de toehoorders vast als alles al gezegd is?

In verband hiermee mag ik voorts niet onvermeld laten dat er twee addertjes onder het gras van het kerstfeest zitten. Het ene is sinds de bijbeluitleg van Ds. Nico ter Linden met zijn kopje wel boven het maaiveld gekomen. Ik doel op de vraag of Jozef de biologische vader van Jezus is. Het evangelie van Matttheüs zegt van niet, maar mijn gewaardeerde collega verklaart, dat hij niets kan geloven wat met de rede in strijd is. Volgens hem gaat het bij Jezus’ geboorte dus niet om een gebeuren waaraan geen aardse vader te pas gekomen is. Maar U hebt zojuist zelf gehoord, dat Mattheüs heel duidelijk verklaart, dat de feitelijke voltrekking van het huwelijk tussen Jozef en Maria pas na Jezus’ geboorte plaats vond. Het preken over dat onderwerp wordt er onder die omstandigheden niet eenvoudiger op. Toch zeggen wij in de avondmaalszegen strijk en zet dat de vrede Gods alle verstand te boven gaat…

Het tweede addertje zit met zijn kopje nog veilig verscholen in het hoge gras van de geschiedenis. Het zijn voornamelijk theologen die er iets van weten.
Maar een dag of tien geleden bemerkte ik tijdens een lezing, dat kunsthistorici er aandacht aan geven. De inleider begon met de voor sommigen mogelijk schokkende maar daarom niet minder juiste mededeling, dat de viering van het kerstfeest pas begonnen is, nadat het Christendom al 350 jaar bestaan had. Als ik in de geschiedenis van de provincie Brabant terugblik over een zo langdurige periode, beland ik ongeveer bij Frederik Hendrik, de Stedendwinger, die de onneembaar geachte hoofdstad Den Bosch veroverd heeft. Zo’n lange tijd heeft ons geloof, ondanks de twee verhalen over Jezus’ geboorte in Mattheüs en Lucas geen behoefte gehad aan een kerstviering.

Waarom eerst niet en daarna wel? De eerste christenen hechtten geen grote waarde aan hun geboortedatum. Ook niet aan die van Jezus.
Zijn sterven en vooral Zijn opstanding uit de doden betekenden alles voor hen.
Marcus spreekt met geen woord over Jezus’ geboorte, evenmin als Johannes.
Het verzoek om een nieuw christelijk feest kwam van de keizer. Hij had behoefte aan een gelegenheid die de verschillende volken van zijn rijk bijeen kon brengen en hen kon betrekken bij de godsdienst die inmiddels staatsgodsdienst was geworden. De paus gaf toestemming na enige aarzeling, maar zeg maar eens ‘nee’ tegen een wereldheerser! De 25ste december was onder het heidendom de dag van de zegevierende zon. De dagen gingen weer lengen, want de zon was sterker gebleken dan de duisternis. Dat sluit wel aardig aan bij grondgedachten van het Christendom. Heel wat volken konden zich erin vinden en de rijkseenheid werd erdoor bevorderd. Heel wat theologen vragen zich echter af of een invloed van de politiek op de godsdienst wel zo gunstig is.

Ik ga er niet op door, want ik ben gelukkig klaar met mijn voorwerk. Van tijd tot tijd heb ik al eens even laten zien, dat er heel wat struikgewas de weg verspert naar het Godsrijk.
Ik ben wel erg blij te zien, dat al mijn collega’s er naar streven de blijde boodschap dichtbij de mensen te brengen. Van mij behoeft geen van hen zijn ambt neer te leggen.

Immanuël!

Als u zinvolle kerstdagen wilt hebben moet u dat woord vasthouden. Sinds de komst van Jezus Christus naar deze aarde vertoeft Zijn hemelse Vader, die ook onze Vader is, incognito als mens onder de mensen die Hij tot Zich roept. Als u het niet laat bij de tekst van het kerstfeest, maar doorleest in het Evangelie, bereikt U de passage waarin Jezus aan Zij discipelen vraagt wie Hij voor hen is. En U kent Petrus’ antwoord wel:
U bent de Christus, de Zoon van de Levende God.
Op Golgotha neemt een centurio, een hoofdman over honderd, een officier van de keizer, dat woord wat aarzelend over. Hij zegt: waarlijk, deze Jezus is een zoon van God.
Dat verwijst naar een hoopvolle toekomst.
Wat ik u wil zeggen is dat deze lijn zijn lichtend spoor trekt door de hele Europese geschiedenis, en ook nog altijd voortgaat buiten onze kring.

Wie Immanuel kan zeggen weet dat Jezus meer is geweest dan een uitzonderlijk begaafd mens. Meer ook dan een profeet, of zelfs een engel uit de hemel. Hij is de Zoon van de levende God, die ons van nood en dood verlost.
En ja, Hij volbrengt in de door Hem geschapen wereld een werk. En niemand weet hoe Hij te werk gaat.
Wel ervaren we in de liefde van hen die ons met genegenheid ter zijde staan, de afglans van Gods liefde, omdat we ook zelf aan Zijn roepstem gehoor geven door de liefde tot onze naasten.
Ook weten we met Luther dat we tegelijk zondaar en rechtvaardige genoemd mogen worden als God Zijn licht over ons doet schijnen.
Ja, er zijn momenten waarop God Zijn lichtend aangezicht vertoont in de tempel als men Hem aanbidt, zoals in Jesaja 60, of wanneer Hij een lichtende ster plaatst boven het huis in Bethlehem waar de drie wijzen uit het Oosten een hulpeloos kind hun hulde brachten. Eenmaal volwassen zal datzelfde kind aan Zijn kerk het visioen van een stralende toekomst tonen in de openbaring aan Johannes op Patmos, hoewel juist op dat tijdstip de Christelijke kerk door de keizer vervolgd zal worden.
Zij weten allen van Immanuel, de God die met hen is en Zijn werk tot een goed einde zal brengen.
In hen, maar ook in ons.
Zo wens ik U gezegende kerstdagen.
De vrede Gods die alle verstand te boven gaat moge U behouden. Want God is met ons: Immanuel.

Orgelspel als inleiding op het Antwoordlied:
Er is een roos ontloken


Die roos van ons verlangen,  dat uitverkoren zaad,
is door een maagd ontvangen  uit Gods verborgen raad.
Maria was bereid,  toen Gabriël haar groette
in 't midden van de tijd.

Die bloem van Gods behagen  heeft, naar Jesaja sprak,
de winterkou verdragen  als allerdorste tak.
O roos als bloed zo rood,  God komt zijn volk bezoeken
in 't midden van de dood.

Gemeente:

Dienst van Gebeden en Gaven

Geloofsbelijdenis (Uit Indonesië)

Ik geloof in God die Liefde is,
En die de aarde
heeft toevertrouwd aan alle mensen
Ik geloof in Jezus Christus
Die gekomen is
Om ons heel te maken
En ons te bevrijden
Van alle onderdrukking.

                        Ik geloof in de Geest van God
                        Die werkt in en door allen
                        Die zich toekeren naar de waarheid.
                        Ik geloof in een gemeenschap van gelovigen
                        Die geroepen is tot dienst aan alle mensen.

Ik geloof in de belofte van God,
Dat hij uiteindelijk zal vernietigen
De macht van de zonde
In ons allen
En dat Hij op zal richten
Het rijk van gerechtigheid en vrede
Voor heel de mensheid.

Inzameling van de gaven.
Daarbij zingen we: gezang 134.

Eer zij God die onze Vader  en die onze Koning is.
Eer zij God die op de aarde  naar ons toe gekomen is.
Gloria in excelsis Deo,   gloria in excelsis Deo.

Lam van God, Gij hebt gedragen  alle schuld tot elke prijs,
geef in onze levensdagen  peis en vreê, kyrieleis.
Gloria in excelsis Deo,  gloria in excelsis Deo.

Dankgebed en smeking over de gaven.
Heer God, wat wij hebben verdiend, wat wij hebben gekregen, is uit Uw genade.
Daarom kunt U er over beschikken, zoals U kunt beschikken over onze tijd, liefde en aandacht.
Wijs ons in dit alles de weg. Om Jezus’ wil… Amen.

Voorbeden
Grote God, wij danken U, dat U ons zo lief hebt gehad, dat U ons in Uw Zoon hebt willen redden en dat U hem ter wereld deed komen in een gezin dat U wilde gehoorzamen voor alles.
Leer ons zo, door het Kind van Bethlehem, steeds weer en steeds meer Uw wil te doen. Dat bidden wij:

Goede God, in deze wereld van kopen en verkopen, is het een verademing om te mogen horen van genade.
Help ons om zelf genadige mensen te zijn, in het licht van Uw liefde. Zo bidden wij:

Lieve God, in de intimiteit en de rust van deze kerk, van deze gemeenschap, danken wij U voor deze luxe aan vrijheid. Help ons die goed te gebruiken, zodat ook anderen de boodschap van het Kerstfeest mogen mee maken, door ons leven in hun midden. Zo bidden wij:

Stil gebed

Onze Vader (NBV-versie):
Onze Vader in de hemel, laat uw naam geheiligd worden,
Laat uw koninkrijk komen en uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel.
Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben.
Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij hebben vergeven wie ons iets schuldig was.
En breng ons niet in beproeving,
maar red ons uit de greep van het kwaad.

Gemeente staat op

Slotlied: gezang 135: 1, en 2

Hij, die heerst op 's hemels troon,  Here Christus, Vaders Zoon,
wordt geboren uit een maagd  op de tijd die God behaagt.
Zonne der gerechtigheid,  woord dat vlees geworden zijt,
tussen alle mensen in  in het menselijk gezin.
Hoor, de englen zingen de eer  van de nieuw geboren Heer!

Uitzending en Zegen
Het Kind in de kribbe moge Koning zijn in onze harten.
Gods welbehagen in mensen moge ook aan ons zijn af te lezen.
Het licht van Kerst moge ons leven doorstralen.
Daartoe zegenen ons de vader, de Zoon en de Heilige Geest! Amen.

Ere zij God


En dan wordt er koffie gedronken...