Tijdgenoten
S. J. van Beek (1863 - 1939)
Samel Joseph (Sam) van Beek, graficus, schilder en illustrator maakte aquarellen van vogels voor het Verkade-album Texel.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
Dr. H. W. Heinsius (1863 - 1939)
De meeste mensen kennen de naam van Heinsius uitsluitend in combinatie met die van E. Heimans en Jac. P. Thijsse, als auteur van de
Geïllustreerde flora van Nederland. Deze flora werd algemeen bekend als de 'Heimans, Heinsius en Thijsse', afgekort als HH&T. Maar wie was Heinsius eigenlijk?
Hein Willems Heinsius werd in 1863 geboren te Amsterdam. Na zijn opleiding aan de eerste hoofdstedelijke HBS, waar zijn liefde voor de biologie gewekt werd door Dr. j.C Costerus, ging hij plant- en dierkunde studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Na enige jaren werd hij benoemd tot assistent bij de botanicus professor Hugo de Vries. In 1887 deed Heinsius mee aan een door de Rijksuniversiteit Leiden uitgeschreven prijsvraag naar waarnemingen over het overbrengen van stuifmeel door insecten. Heinsius' inzending onder het motto: 'Wie onbekend blijft met hetgeen er in de natuur voorvalt, leeft slechts ten halve', werd bekroond met een gouden medaille. Heinsius werkte zijn onderzoek uit tot een academisch proefschrift, waarop hij in 1890 in Amsterdam promoveerde.
Om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien werd Heinsius leraar, eerst elders in het land, later aan de 2e vijfjarige HBS te Amsterdam, waar hij ruim dertig jaar lesgaf, Heinsius was een veelzijdig botanicus, met belangstelling voor floristiek en bloembiologie, fytopathologie en plantenfysiologie- afstammingsleer en genetica. Evenals zijn leermeesters Costerus en De Vries hechtte hij grote waarde aan de popularisatie van de biologie.
Heinsius nam begin 1901, samen met zijn collega-leraar H. Heukels, het initiatief tot oprichting van de Natuurhistorische Vereeniging te Amsterdam en hielp mee aan de totstandkoming van de Nederlandsche Natuurhistorische Vereeniging (NNV) in datzelfde jaar. In deze landelijke vereniging vervulde hij aanvankelijk de rol van secretaris, van 1917 tot 1922 die van voorzitter. Samen met de andere bestuursleden van de NNV gaf Heinsius in 1905 de aanzet tot oprichting van de Vereeniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland en hij maakte deel uit van het eerste bestuur. Ondertussen besteedde Heinsius veel tijd en energie aan de bewerking van de oorspronkelijke Geïllustreerde flora van Nederland van Heimans en Thijsse, uit 1900. Heinsius bracht deze originele, maar weinig wetenschappelijke flora op een hoger niveau, zonder dat het eenvoudige, populaire karakter ervan verloren ging. De tweede druk van de Geïllustreerde flora van Nederland verscheen in 1909. Heinsius werkte daarna aan alle volgende edities van de flora mee tot en met de elfde druk die kort na zijn dood verscheen. Jacob Heimans, die Heinsius goed had gekend, beschreef hem in een In Memoriam als een kundig en nauwgezet, grondig, ordelijk, uiterlijk wat stroeve man.
Heinsius woonde na zijn pensioen in Leersum. Hij overleed op 17 februari 1939.
Bron: Wie was.....? Dr. H. W. Heinsius, M. Coesèl (2001), in Heimans en Thijsse Nieuwsbrief nummer 21 (december 2001).
Dr. H. Heukels (1854 - 1936)
Hendrik Heukels
J. Jaspers jr. (1855 - 1909)
De grootvader van Jasper Jaspers jr. studeerde destijds in Amsterdam rechten, doch hij gaf deze studie uit ethische overwegingen op en werd instrumentmaker. Hij stierf jong en liet een groot gezin achter. Een deel van de kinderen werd in het Burgerweeshuis te Amsterdam opgevoed, waaronder Jasper Jaspers sr., geboren 9 april 1825.
Hij kreeg een opleiding voor een ambacht en werd aanvankelijk tim-
merman. In latere jaren was hij een uiterst kundig schrijnwerker. Hij bekwaamde zich door zelfstudie op velerlei gebied en werd
uiteindelijk een zeer gezien en bekwaam essaieur aan "De Amsterdamsche
Waarborg".
Hij huwde met mejuffrouw Annes, verwant aan de Friese dichter
Elias Annes Borger.
Het gezin stond op hoog geestelijk niveau. Het opvoeren van opera's
bij de piano, waarbij elk gezinslid een rol zong - ook de op 21
september 1855 geboren zoon Jasper Jaspers jr. - was geen zeldzaamheid.
De dochters waren zeer begaafd: Charlotte op muzikaal en
geschiedkundig terrein, Anna in de kunstnaaldvakken. In de huiselijke
kring werd veel voorgelezen en kunstenaars uit de tachtiger jaren
kwamen veel op bezoek.
Ofschoon hij zich oorspronkelijk meer aangetrokken gevoelde
tot het ambt van predikant, werd Jaspers jr. te Amsterdam opgeleid
voor onderwijzer. Aanvankelijk was hij als zodanig werkzaam bij
het openbaar onderwijs te Amsterdam. In 1884 werd hij benoemd
tot onderwijzer aan de voorbereidende klasse der rijksnormaallessen
te Velzen en tevens tot leraar in de plant- en dierkunde voor alle
klassen. Daarna werd hij hoofd der school te Schoorl, welke functie
hij in 1892 verwisselde voor die van hoofd der school no. 60 in de
Wittenburgerdwarsstraat in Amsterdam. Hier bleef hij tot zijn dood
werkzaam.
Hij was gehuwd met Aafke Steenbergen. Zij heeft door haar toewijding en onbaatzuchtigheid de sfeer geschapen, waardoor het hem
mogelijk werd zijn gehele vrije tijd te wijden aan zijn grote liefde: de levende natuur en het samenstellen van een grote verzameling.
Jasper Jaspers jr. overleed op 2 januari 1909. De begrafenis vond
plaats op 6 januari 1909 om twee uur op "Zorgvlied".
Tijdens zijn werkzaam leven was hij bestuurslid van de afdeling
Amsterdam der Nederlandsche Natuurhistorische Vereeniging, terwijl
hij in het hoofdbestuur van deze vereniging de functies van redacteur
en conservator vervuld heeft. Tevens was hij bestuurslid van de
Vereeniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland. Hij
was de secretaris en de ziel van de grote Biologische Tentoonstelling,
die in 1905 te Amsterdam gehouden werd.
Behalve zijn bijdragen in De Levende Natuur -waarvan hij
mede-oprichter en vier jaren mede-redacteur was- publiceerde hij
o.a.:
1. Natuurlijke Historie in de lagere school, Handleiding bij het
onderwijs (1893).
2. Het rijke leven, natuurhistorisch leesboek voor de hoogere klassen
der volksschool (1895).
3. Natuurlijke Historie, geïllustreerd lees- en studieboek, Deel I
dierkunde (1807). Deel II Plantkunde (1898).
4. Kweeken en verzamelen (1904).
5. Het strandboekje (2 delen) in samenwerking met Dr. H. W. Heinsius (1913).
Bron: Leven en werken van E. Heimans en de opbloei der natuurstudie in Nederland aan het begin van de twintigste eeuw, F. I. Brouwer (1958).
M. A. Koekkoek (1875 - 1944)
M. A. Koekkoek
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
Jac. J. Koeman (1889 - 1978)
Jacobus Jan (Kobus) Koeman, graficus, schilder en illustrator, nam het initiatief tot de hervatting van de Verkade-albums in 1925. hij maakte illustraties voor vijf albums en verzorgde voor tien albums de samenstelling.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
E. W. Koning (1869 - 1954)
Edzart Willem Koning, graficus, schilder en illustrator, maakte aquarellen van landschappen voor vier Verkade-albums.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
H. E. Kuylman (1881 - 1958)
Hendrik Everardus (Ee) Kuylman was administratief medewerker bij de Nederlandse Spoorwegen en auteur van boeken en artikelen over de natuur. Hij schreef de tekst voor twee Verkade-albums: De boerderij en Hans de torenkraai.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
A. J. van Laren (1874 - 1953)
Adriaan Johan van Laren was van 1896 tot 1939 hortulanus van de Amsterdamse Hortus Botanicus. Hij was de auteur van drie Verkade-albums.
Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
J. M. van Oort (1867 - 1938)
Johan Michiel (Jan) van Oort, geboren in Sluis (Zeeuws-Vlaanderen), kwam uit een familie met veel schilder- en tekentalent. Tijdens zijn studietijd aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunst te Amsterdam maakte hij ergelmatig studies in Artis. Dieren speelden daarna altijd een grote rol in zijn leven. Hij gaf tekeles aan de preperateur van Artis, Paul Steenhuizen, een vriend van Thijsse, en hij leverde als natuurillustrator bijdragen aan De Levende Natuur, In het bosch (1901) en Het vogeljaar (1904). Van Oort ontwierp de omslag voor de eerste versie van Lente en maakte aquarellen van vogels en vissen voor acht Verkade-albums.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
A. F. J. Portielje (1886 - 1965)
Anton Frederik Johan (Frits) Portielje was van 1906 tot 1952 verbonden aan Artis, eerst als 'inspecteur levende have' en later als hoofd van de afdeling voorlichting. Hij was de auteur van vijf Verkade-albums.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
C. Rol (1877 - 1963)
Cornelis Rol, graficus, schilder en illustrator, werkte mee aan zestien Verkade-albums. Hij maakte pentekeningen en aquarellen en ontwierp diverse omslagen. Hij heeft in 1925 de band van Mijn aquarium ontworpen en daarna aquarellen en pentekeningen gemaakt voor de albums van Thijsse in 1926 en 1927. De aquarellen van Cornelis Rol zijn van hoge kwaliteit, dat geldt ook voor zijn pentekeningen, al missen deze het lichte effect van de pentekingen van Wenckebach. Het wat zware karakter van de pentekeningen heeft echter ook te maken met de druk van de albums die in de jaren twintig en dertig soms wel erg vet was.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
H. Rol (1906-1992)
Henricus (Ricus of Riek) Rol, graficus, schilder en illustrator, hielp op verzoek van zijn vader, Cornelis Rol, mee aan het maken van de aquarellen voor Paddenstoelen. Hij werkte daarna officieel als illustrator nog mee aan elf Verkade-albums.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).
J. Voerman jr. (1890 - 1976)
Jan Voerman jr.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999)..
L. W. R. Wenckebach (1860 - 1937)
Lodewijk Willem Reijmert (Willem) Wenckebach, graficus, schilder en illustrator, maakte pentekeningen en aquarellen voor dertien Verkade-albums en ontwierp enkele omslagen. Wenckebach, huisvriend van de familie Verkade was zijn loopbaan niet als kunstenaar begonnen, maar had zijn eerst een opleiding gevolgd aan aan de tuinbouwschool Linneus te Amsterdam. Tijdens deze periode begon hij al met tekenen en schilderen, vooral naar voorbeelden uit de natuur. Hij verzorgde tot het eind van de Eerste Wereldoorlog de coördinatie van het albumwerk en fungeerde daarbij als intermediair tussen Verkade, Thijsse, de kunstenaars, drukkers en binders. Thijsse noemde hem plagend de 'deurwaarder' omdat de schilder hem altijd zo achter de vodden zat. Dat was ook wel nodig aangezien de drukbezette Thijsse nogal eens wat werk voor Verkade liet liggen. Thijsse had grote waardering voor het werk van Wenckebach en omdanks het feit dat Wenckebach Thijsse regelmatig onder druk zette, waren zij goede vrienden.
Wenckebach hoorde tot de generatie van de Tachtigers, door wie hij ook sterk werd beïnvloed. Hij ging zich steeds meer toeleggen op boekillustraties en leverde samen met de schilder en graficus Jan Veth een bijdrage aan herleving van boekdrukkunst (boekversieringen en illustraties) in Nederland aan het eind van de 19e eeuw. Behalve door zijn werk voor de Verkade-albums werd Wenckebach bekend door zijn pentekeningen van Amsterdam die vanaf 1898 om de week in het Nieuws van den Dag verschenen en later werden gebundeld. Omstreeks 1886 kreeg hij een aanstelling als tekenaar en raadgever bij de Amsterdamse firma Roeloffzen-Hübner en Van Santen, onder meer drukker van het Nieuws van den Dag en van het tijdschrift De Levende Natuur en ander werk van uitgeverij Versluis.
Bron: Natuurlijk Verkade; Het verhaal van de albums, M. Coesèl (1999).