10.9
EEN TOT ONS
GERICHTE VRAAG
Er is een ander
wezenlijk
verschil tussen
de godsvraag in
de speculatie
en de godsvraag
in de religie.
De eerste is
een vraag
over God;
de tweede is
een vraag
van God. De
eerste gaat
over de
oplossing van
het probleem of
er een God
bestaat en, als
er een God is,
wat zijn aard
is. De tweede
betreft ons
persoonlijk
antwoord op het
probleem dat
ons in de
feiten en
gebeurtenissen
van de wereld
en van onze
eigen ervaring
wordt
voorgelegd.
Anders dan
wetenschappelijke
vragen, die we
desgewenst aan
anderen kunnen
overlaten, laat
de
uiteindelijke
vraag ons niet
met rust. Ieder
van ons wordt
opgeroepen om
te antwoorden.
Voor de speculatieve geest is de wereld een raadsel; voor de religieuze geest is de wereld een uitdaging. Het speculatieve probleem is onpersoonlijk; het religieuze probleem richt zich tot de persoon. Het eerste gaat over het vinden van een antwoord op de vraag: wat is de oorzaak van het zijn? Het tweede betreft het geven van een antwoord op de vraag: wat wordt van ons gevraagd?
Denken is geen geïsoleerd verschijnsel. Het beïnvloedt het hele leven en wordt op zijn beurt beïnvloed door alles wat je weet, voelt, waardeert, uitspreekt en doet. Ons denken over God wordt beïnvloed door ontzag en arrogantie, door bescheidenheid en eigenwaan, door gevoeligheid en harteloosheid.
We denken niet in een luchtledig. Denken betekent in de eerste plaats het overwegen van wat ons bezighoudt. Wat ons in religieus denken bezighoudt, is niet een hypothese maar is het verhevene, het wonder, de geheimenis, de uitdaging. Denken over God betekent niet gewoon theoretiseren of gissen over iets wat zinloos en onbekend is. We kunnen de betekenis van God niet oproepen uit het niets. We staan niet tegenover een vacuüm, maar tegenover het verhevene, het wonder, het mysterieuze, de uitdaging.
Er is geen
aandacht voor
God als er geen
ontzag is, en
alleen in
ogenblikken van
ontzag wordt
God gevoeld als
een vraag. Op
momenten van
onverschilligheid
en aanmatiging,
zou God een
concept kunnen
zijn, maar niet
een
betrokkenheid.
Het is alleen
een
betrokkenheid
die aanzet
geeft tot
religieus
denken.
Abraham Joshua Heschel:
God zoekt de mens
Een filosofie van het jodendom
Vertaald uit het Engels door Daniël Mok
Fenomenologische klassieken deel 4
najaar 2005
