3 Het verhevene
3.6 HET VERHEVENE IS NIET HET UITEINDELIJKE
HET VERHEVENE IS NIET HET BASISPRINCIPE
Het is niet het verhevene als zodanig waar de bijbelse mens zich van bewust is. Voor hem is het verhevene slechts een manier waarop de dingen reageren op de aanwezigheid van God. Het is nooit een ultiem aspect van de werkelijkheid, een eigenschap die op zichzelf betekenis heeft. Het staat voor iets groters; het staat in relatie tot iets boven zichzelf wat het oog nooit kan zien.
Het verhevene is er niet zomaar. Het is niet een ding, een eigenschap, maar eerder een gebeurtenis, een daad van God, een wonder. Zo wordt zelfs een berg niet beschouwd als een ding. Wat steen lijkt te zijn, is een drama; wat natuurlijk lijkt te zijn, is wonderbaarlijk. Er zijn geen verheven feiten; er zijn alleen goddelijke daden.
Bovendien is het verhevene in bijbelse zin niet alleen te vinden in het onmetelijke en machtige, in de 'forse, overhangende en, als het ware, dreigende rotsen', maar ook in de kiezelstenen op de weg. Zelfs de stenen klagen je aan vanuit de muur (Hab. 2:11). De steen die de bouwers afkeurden is een hoeksteen geworden. (Psalm 118:22). Een simpele steen die Jakob voor de nacht onder zijn hoofd had gelegd, wierp zich op tot een steen om een huis van God te zijn (Genesis 28:17,22). Het verhevene wordt niet alleen onthuld in de 'wolken opgestapeld in de lucht, in beweging door bliksemflitsen en donderslagen', maar ook in de regen die God laat vallen om wildernis en woestenij te doordrenken zodat er overal jong gras opschiet (Job 38:27); niet alleen in de 'vulkanen in al hun vernietigend geweld' maar ook daarin dat God de listen van de sluwen doorkruist, en wat zij ondernemen laat mislukken (Job 5:11-12); niet alleen in 'de orkanen met hun spoor van verwoesting' maar ook in het suizen van een zachte stilte (1 Kon. 19:12); niet alleen in 'de onmetelijke oceaan in beroering' maar daarin dat Hij de zee een grens stelde en zei: ‘Tot hiertoe en niet verder, dit is de grens die ik je trotse golven stel’ (Job 38:11).
Abraham Joshua Heschel:
God zoekt de mens
Een filosofie van het jodendom
Vertaald uit het Engels door Daniël Mok
Fenomenologische klassieken deel 4
najaar 2005
