5 Het gevoel voor het mysterie
4 TWEE SOORTEN ONWETENDHEID
Er zijn twee soorten onwetendheid. De ene is 'bot, ongevoelig en onvruchtbaar', het gevolg van traagheid; de andere is levendig, doordringend, schitterend; de ene leidt tot verwaandheid en zelfvoldaanheid, de andere leidt tot bescheidenheid. Aan de ene proberen we te ontsnappen; in de andere vindt de geest rust.
Hoe dieper we
bij ons
onderzoek
graven, hoe
duidelijker wij
gaan inzien dat
wij niet
kennen. Wat
weten we
werkelijk over
leven en dood,
over de ziel of
de gemeenschap,
over de
geschiedenis
of de natuur?
'In toenemende
mate zijn we
ons pijnlijk
bewust geworden
van onze
grondeloze
onwetendheid.
Vijftig jaar
geleden kon
geen
wetenschapper
hebben beseft
dat hij zo
onwetend was
als alle
huidige
toonaangevende
wetenschappers
zich nu
beschouwen.'3
'Kunnen we niet
inzien dat
nauwkeurige
wetten, net als
alle andere
uitersten en
totalen, even
ongeloofwaardig
zijn als de pot
met goud aan de
voet van de
regenboog?'4
Maar zeg
niet: Wij
hebben de
wijsheid in hem
gevonden
(Job 32:13).5
'Zij die erop
uitgaan om
wijsheid na te
jagen, wandelen
slechts in een
cirkel en keren
na al hun
inspanning
terug tot hun
vroegere
onwetendheid.'6
'Geen
verlichting,'
zegt Joseph
Conrad in
The Arrow of
Gold, 'kan
alle mysterie
uit de wereld
wegvagen. Als
de duisternis
vertrokken is,
blijven de
schaduwen
achter.'
Abraham Joshua Heschel:
God zoekt de mens
Een filosofie van het jodendom
Vertaald uit het Engels door Daniël Mok
Fenomenologische klassieken deel 4
najaar 2005
