7 Ontzag
7.1 ALS DE GROTE AFGROND
Het ontzag en de bescheidenheid, gevoeld tegenover het mysterie en de grootsheid van de natuur en de geschiedenis, beïnvloedden het bijbelse begrijpen van de aard, het bereik en de waarde van menselijke kennis en wijsheid. Omdat alle werkelijkheid besloten ligt in de wil en gedachte van God, zal je, als je de wereld wilt begrijpen, moeten te proberen God te begrijpen. Maar wat is de manier om Hem te begrijpen?
Kun jij Gods
wijsheid ten
diepste
doorvorsen, het
wezen van de
Ontzagwekkende
geheel
omvatten?
Van de hemelse hoogten – vermag jij daar iets? – tot het diepst van het dodenrijk – reikt jouw kennis zo ver? Langer dan de aarde is zijn maat, hij is breder dan de zee. (Job 11:7-9)
Veel is er gezegd tot lof van de wijsheid en de wijze: De lessen van de wijze zijn een bron van leven (Spreuken 13:14). Wat de wijze zegt, brengt genezing (Spr. 12:18). Het voordeel van de wijsheid is dat ze de mens meer schaduw in het leven biedt (Prediker 7:12). Menselijke wijsheid is echter niet onze hoogste veiligheid.
De menselijke wijsheid is betrekkelijk, niet absoluut. Zij is door God geschonken en kan door hem worden weggenomen. Want het is de HEER die wijsheid schenkt (Spr. 2:6), maar ook die wijzen naar de achtergrond dringt en hun kennis bespottelijk maakt (Jesaja 44:25).
De levenswijsheid die de mens kan verwerven en die zo gewaardeerd en geprezen werd, wordt onwetendheid wanneer we tegenover het mysterie van de natuur en de geschiedenis worden geplaatst.
De boodschap die de bijbel brengt, is er niet een van wanhoop of agnosticisme. Job zegt niet eenvoudig ‘We weten het niet’, maar juist dat God het weet, dat ‘God de weg er heen kent’. Hij weet waar de wijsheid is. Dit nu is de bijzondere betekenis van mysterie in onze zin. Het is niet een synoniem voor het onbekende, maar eerder een naam voor een bedoeling die in relatie staat tot God.
Abraham Joshua Heschel:
God zoekt de mens
Een filosofie van het jodendom
Vertaald uit het Engels door Daniël Mok
Fenomenologische klassieken deel 4
najaar 2005
