Verslag van het bezoek van onze stichting aan het PWD-Centrum van 14 tot 22 januari 2010
door
Bob van der Velde, bestuurslid Charitatieve Stichting Project Khanaqin.
Inleiding
Khanaqin is een stad van ruim honderd duizend inwoners en ligt tegen de Iraanse grens in de provincie Diyala. De stad ligt in een van de armste gebieden van Irak. Diyala valt onder het gezag van Bagdad. Er wonen in deze provincie voornamelijk Arabieren, voor bijna de helft Soennieten en de andere helft Sjiieten, alleen in het noorden van deze provincie wonen Koerden. In Khanaqin wonen momenteel heel weinig Arabieren. Deze zijn weggetrokken toen de Amerikanen de macht in Irak overnamen in 2003. Sindsdien hebben zich vele duizenden Koerden in Khanaqin gevestigd en dat proces is nog steeds in volle gang. Khanaqin is dus nu een Koerdische stad. Het gevolg daarvan is dat Bagdad zich niet meer bemoeit met Khanaqin. Er komen dus ook geen financiële middelen naar de stad. Khanaqin is aangewezen op de hulp uit Koerdistan. Het autonome Koerdistan voorziet de stad van praktisch alles. Dat is een politiek belang, want Koerdistan wil het gebied rond Khanaqin bij Koerdistan trekken en dat willen de inwoners ook. Het gevolg is dat er zeer beperkte middelen zijn en dat er voortdurend spanningen zijn tussen Bagdad en Khanaqin.De geografische ligging van Koerdistan is zodanig dat het ingeklemd ligt tussen Syrië in het oosten en Iran in het westen. Ten noorden grenst het aan Turkije. Ten zuiden grenst het aan het Arabische gebied van Irak. Koerdistan heeft geen open verbinding met de zee. Alles moet over de weg worden ingevoerd. Boven Koerdistan is een no-fly zone.Veel goederen komen over de weg uit Turkije. De Turken laten echter lang niet alles toe. Ze controleren wat de Koerden invoeren. Zo wilde het centrum wel een verwarmd zwembadje aanleggen voor de invaliden verwarmd d.m.v. collectoren, maar die mogen niet worden ingevoerd.
Het gebied verkeert in een staat van oorlog, lijkt het wel. Overal zijn check-points. Alle officiële gebouwen worden bewaakt. Het is heel normaal om mannen met geweren rond te zien lopen. Als onze gastvrouw Nasrin in haar hoedanigheid als parlementslid van de provincie Diyala, naar de provinciale hoofdstad Ba'qubah afreist, dan rijdt ze in konvooi met in haar auto drie gewapende beveiligingsbeambten. In de provincie Diyala zijn het afgelopen jaar 187 terroristische aanslagen geweest. Veiligheid is prioriteit nummer een.
In de omringende landen leven Koerdische minderheden. De regeringen van die landen willen geen krachtige Koerdische overheid in Irak. Ook de Arabieren in het zuiden willen de Koerden het liefst onder de duim houden. De Iraakse Koerden daarentegen doen alles om een levensvatbaar, autonoom Koerdistan tot stand te brengen. Om het heel voorzichtig te formuleren: er is sprake van tegengestelde belangen. Het komt nogal eens voor,dat er voor producten wachttijden zijn. Ook voor bijv. rolstoelen en andere hulpmiddelen.
Zo op het eerste gezicht zijn er geen tekorten. Voedsel in overvloed en volop auto's.
Er is weer vertrouwen in de toekomst, lijkt wel. Maar een sociaal vangnet is er nauwelijks. Dat is waarschijnlijk de reden dat wij zeer enthousiast en met veel egards in Khanaqin ontvangen werden. Tijdens ons bezoek werd door de Gemeente een aantrekkelijk stuk bouwgrond (1000 m²) aangeboden waar het Centrum al lange tijd naar uit had gekeken. . Er blijkt veel waardering te bestaan voor de activiteiten van het PWD-Centrum.
Is het PWD-project uniek?
Er is in heel Koerdistan geen project als het PWD. In Sulaimaniyah (200 km van Khanaqin) is een ziekenhuis met een soort revalidatiecentrum. Het zou de moeite waard zijn daar bij een volgend bezoek eens langs te gaan. Er bestaat echter geen vrijwilligersorganisatie met de PWD-functie.Voldoet het Centrum aan de verwachtingen?
De verwachtingen zijn overtroffen. Naar schatting 70% van de potentiële cliënten zijn van hulpmiddelen voorzien. Het Rode Kruis is ingenomen met de gang van zaken en doneert zo nu en dan artikelen zoals incontinentie luiers, kleding en voedselpakketten.In het eerste jaar zijn er enorm veel huisbezoeken afgelegd en behoeften geïnventariseerd. Via mond op mond reclame konden steeds meer cliënten geholpen worden, vooral toen het eerste gebouw er stond. Voortdurend werden en worden plaatselijke radio en televisie ingeschakeld.
Nasrin is een rasechte netwerkster. Ze laat geen kans voorbij gaan om het Centrum te promoten. Ze betrekt voortdurend allerlei instanties bij het werk om zo draagvlak te creëren.
Inmiddels zijn er sinds de oprichting van de PWD meer dan 3000 cliënten geregistreerd. Het aantal neemt nog steeds toe. De administratie is perfect in orde voorzover we de in Arabisch schrift geschreven formulieren konden beoordelen. Alles staat in de computer, met back-up. Elke cent wordt verantwoord. Dit alles uit gevoerd door een staf van acht vrijwilligers die altijd als het Centrum open is aanwezig zijn. Verder is eer een groep van ongeveer 50 vrijwilligers op afroep beschikbaar, waaronder artsen en een advocaat.
De aanwas van cliënten komt voort uit nieuwe geboorten; spijtoptanten; oorlogs-slachtoffers (mijnen) en terugkeerders.
De hulpmiddelen die gratis worden verstrekt zijn o.a.:
- rolstoelen
- krukken
- WC-stoelen
- gehoorapparaten
- brillen (geld om te kopen)
- geld voor vervoer (naar ziekenhuis bijvoorbeeld)
- incidentele giften(kleding, voedselpakketten e.d.)
- en nog veel meer.
De staf en vrijwilligers in het Centrum,
en wat verdienen ze?
De directeur, Hiwa, is in dienst van het ziekenhuis en is gedetacheerd naar het Centrum met behoud van salaris.Nasrin, zijn vrouw die voorheen directeur van het Centrum was, is voor vier jaar benoemd als lid van de Provinciale Staten van de Arabische provincie Diyala. Zij is voorzitter van de commissie Jeugd en Gezondheid en lid van de commissie Educatie. Uit dien hoofde is zij ook verantwoordelijk voor de gezondheidszorg en educatie in haar kiesdistrict. (Ik gebruik maar in Nederland gangbare termen.) Maandag tot en met woensdag werkt zij in Ba'qubah, de provinciehoofdstad. Tijdens haar werkbezoeken aan scholen en het ziekenhuis wordt ze begeleid door een beveiligingsbeambte, tevens haar chauffeur. Haar 'vrije' tijd besteedt ze aan het Centrum. Ze wordt voortdurend gebeld en ze bemiddelt en/of lost op waar ze kan.
Een voorbeeld: er komt een gehandicapte man bij haar die wil trouwen, maar geen huis kan bouwen. Nasrin regelt grond van de gemeente en wat geld. Man getrouwd en blij.
Er zijn nog acht vrijwillige stafleden:
- Emod, de ingenieur. Mist een arm. Hij wordt m.i.v. januari 2010 betaald door de Koerdische overheid.
- Mohammed, de musicus en chauffeur.Geen handicap. Hij wordt per 1 januari door de Koerdische overheid betaald.
- Serwe, de boekhoudster. Polio.Mocht van haar broers het huis niet uit. Nasrin heeft met de broers gepraat. Nu is zij zeer gelukkig werkzaam als vrijwilligster in het Centrum
- Sherin,de naaister.Dwerggroei.Heel verlegen, maar dolblij dat zij als vrijwilligster kan werken.
- Haider, de administrateur hulpmiddelen. Stijf been door aanslag. Krijgt van Nasrin wat geld om telefoonkaarten te kopen en verkopen. Winst 10 Dinar per kaart.
- Mohammed,manusje van alles.Nierziekte en hersenletsel.
- Semer, coupeuse. Is gedetacheerd, dus heeft een klein inkomen.
- Hastiar,systeembeheerder. Ademhalingsproblemen en ruggegraatvergroeiing. Zoon van Hiwa en Nasrin.
Er bestaan geen uitkeringen en er is geen werk voor gehandicapten. Als ambtenaar of beveilingingsbeambte worden ze niet aangenomen. Nasrin streeft er naar om stapje voor stapje betaald werk voor gehandicapten te creëren.
Wat opvalt is de platte organisatie. De mensen gaan ongedwongen en vriendschappelijk met elkaar om. Geen bevoogding en autoritair gedoe. De organisatie is transparant en iedereen wordt zoveel mogelijk bij alles betrokken.
Opleiding van vrijwilligers
Er zijn twee NGO's in Kurdistan die allerlei opleidingen verzorgen. Het 'Mercy Corps' en VOCA (Volunteers in Overseas Cooperative Assistance). Alle vrijwilligers volgen zoveel mogelijk de aangeboden cursussen. Deze twee hulp-organisaties verstrekken geen geld aan het Centrum. De stafleden zijn inmiddels allemaal bedreven in het gebruik van de computer en hebben administratieve cursussen en cursussen over omgaan met gehandicapten gevolgd.Er bestaan geen opleidingen voor para-medische beroepen. Daar is wel behoefte aan. Wellicht een aandachtspunt voor de Stichting.
Onderwijs
Op het programma staan lessen in lezen, schrijven, rekenen voor kinderen en voor een beperkt aantal volwassenen. Het analfabetisme is hoog. Met veel enthousiasme worden de cursussen gevolgd.Voor de lessen worden ontwikkelde vrijwilligers en leerkrachten ingehuurd. De normale benodigdheden voor de lessen worden aangeschaft. Volwassen gehandicapten kunnen bij voldoende belangstelling computerlessen volgen. Alleenstaande vrouwen kregen naailessen en het wachten is nu op een winkeltje waar de gemaakte spullen kunnen worden verkocht.
Het reguliere onderwijs weigert gehandicapten toe te laten. Nasrin tracht vanuit haar functie bij de Provincie hierin (reglementaire) verandering te brengen. Zij heeft al met veel moeite de eerste resultaten bereikt. Een aantal gehandicapte kinderen kunnen binnenkort naar een reguliere school.
Zijn er artsen oproepbaar?
Er bestaat een goede relatie met het ziekenhuis in Khanaqin en het ziekenhuis in Suleimaniyah. Veel wordt gratis gedaan. Zo is de zwager van Nasrin arts in een naburige stad. Hij behandelt sommige cliënten gratis. Hiwa als apothekerspecialist regelt ook wel iets. Het is veel netwerken, niets staat vast, maar kennelijk kan er veel op informele wijze geregeld worden.Krijgt het Centrum nog hulp van andere donoren?
Hierboven werd al beschreven dat er hulp in natura wordt gegeven, zoals materialen, voedselpakketten e.d., en sinds kort ook voor sommige medewerkers een salaris.Eén ding is duidelijk, zonder de steun van onze Stichting zijn er nauwelijks activiteiten in het Centrum mogelijk.
Gezondheidszorg
Zoals hierboven werd vermeld zijn er ongeveer 3400 cliënten ingeschreven. Velen zijn geholpen met hulpmiddelen. Er wordt bijgehouden welke handicap de mensen hebben. Medische hulp kan door de ziekenhuizen in Khanaqin en Suleimaniyah worden verstrekt, maar die hulp is beperkt. Er bestaat een grote behoefte aan medisch specialisten op het gebied van zeer gevarieerde handicaps.Een permanent bezette eerste hulppost voor gehandicapten is een fata morgana.
Als een cliënt zijn of haar hulpmiddel ontvangen heeft blijft de relatie incidenteel in stand (bijv. bij een kapotte rolstoel). Alles wordt geadministreerd, dus heel veel gegevens zijn aanwezig. Ik heb met Hiwa afgesproken dat er een kwartaal-rapportage komt.
De hulpmiddelen worden in speciale winkels in Bagdad, Suleimaniyah of Erbil gekocht. De aanvoer stagneert weleens. De mensen moeten dan wachten. Protheses worden in Suleimaniyah aangebracht en gehoorapparaten op het PWD.
Het bezoek aan een arts en/of een ziekenhuis is zeer onregelmatig, gemiddeld zo'n twaalf keer per maand.
Thuiszorg in de zin van gezinshulp bestaat niet. Dat is een van de vele knelpunten. Nasrin legt veel huisbezoeken af.
Vervoer kan alleen maar per auto plaatsvinden. Openbaar vervoer is er niet. Veel taxi's en particuliere busjes. Het PWD-Centrum regelt alle vervoer zoveel mogelijk zelf. De afstanden variëren van 300 tot 10 km.
Wat de aanpassingen betreft is dat alleen in nieuwbouw mogelijk. Er is geen sponsor gevonden voor aanpassingen in bestaande woningen. Men heeft om geld gevraagd, maar dat niet gekregen.
Hoeveel gehandicapten krijgen fysiotherapie?
Er bestaat in Koerdistan geen opleiding voor fysiotherapie of ergotherapie. Ook op het gebied van revalidatie bestaat er nauwelijks iets. Er is wel wat in Suleimaniyah, maar het is niet doenlijk om regelmatig 300 km op en neer te rijden. Het is wellicht een punt van aandacht voor de Stichting.Exploitatie
Het genereren van inkomsten om daardoor op eigen benen te kunnen staan is niet haalbaar. Als de winkeltjes er komen, dan zullen ze werkgelegenheid voor zo'n 20 gehandicapten en enige inkomsten voor het centrum opleveren. Dat is onvoldoende om het hele Centrum draaiende te houden, zodat hulp van buitenaf voorlopig nodig blijft.Er is geen limiet gesteld aan het aantal winkeltjes door de overheid. In het plan wordt ook een bovenverdieping opgenomen. De bedoeling is daar een spelruimte te creëren waarmee ook inkomsten binnenkomen (voor tafeltennis,biljart en zo mogelijk videogames).
Er wordt gedacht aan winkeltjes voor kleding en naaibenodigdheden. Een tweede winkel zal waarschijnlijk agrarisch van aard worden. Geen groente en fruit, maar bloemen en planten met diverse benodigdheden. Het ligt voor de hand dat er een winkel komt voor computerbenodigdheden. Ook wordt gedacht aan een winkel met computergames en andere DVD's. Er kunnen ook telefoonkaarten en telefoons verkocht worden. Als er een timmerwerkplaats komt, dan dienen ook de gemaakte producten verkocht te worden. Een kopierette staat ook op de rol.
Aan creatieve initiatieven ontbreekt het niet. De mensen kennen de markt en de bekwaamheden van de vrijwilligers. De staf hoopt dat de winkeltjes werk en geld voor de gehandicapten zullen opleveren.
Veel hangt af van de sponsors uit Nederland Van de lokale, provinciale en landelijke overheid valt vooralsnog alleen steun te verwachten in de voorwaar-delijke sfeer. Van particulieren is vooral praktische steun te verwachten, geen geld.
Op dit moment is het zo dat als er geen geld uit Nederland komt de hele zaak stil valt.
Communicatie
Er is tijdens ons verblijf uitgebreid gesproken over de communicatie tussen de directie en onze stichting.We hebben afgesproken dat er per kwartaal gerapporteerd zal worden, waarbij de reeds beschikbare gegevens op een overzichtelijke wijze zullen worden gepresenteerd.We hebben de begroting van 2010 doorgesproken en is met Hiwa wat bijgesteld. Deze begroting zal binnenkort aan ons worden toegestuurd.
De boekhouding kan niet professioneler dan deze tot nu toe gedaan wordt. Willen wij nog betere informatie dan zullen wij dat specifieker moeten aangeven.
Jaarlijks zal een begroting voor het komende jaar worden toegestuurd. Het lijkt zinvol om wat meer nadruk te leggen op rekening en verantwoording achteraf.
Tenslotte
Onze indruk is dat we als Stichting te maken hebben met gedreven, competente en betrouwbare partners. Wat ze presteren onder de gegeven omstandigheden is indrukwekkend.Het jaar 2010 wordt een heel druk jaar voor het Centrum. Een nieuwe werkplaats bouwen, een begin maken met de bouw van de winkeltjes, of van een grote winkel, het onderwijs nog professioneler opzetten, sportactiviteiten starten, verstrekken van hulpmiddelen, voorlichting geven, vervoer regelen enz,enz.
Uit onze gesprekken bleek dat er nog heel wat dromen verwezenlijkt moeten worden.
Zo wordt er nagedacht over een Health Centre(kliniek) gespecialiseerd in diagnostisering van handicaps; een opvanghuis voor tijdelijke probleemgevallen; en een revalidatiecentrum (een kleine Trappenberg, zei Hiwa).
Februari 2010
Bob van der Velde
Projectbegroting voor 2010.
Fotopagina:
Er zijn meer foto's bijgekomen om het bovenstaande te illustreren, en er komen er eerdaags nog bij.
Wij houden u op de hoogte van de verdere ontwikkelingen!
Stichting Project Khanaqin
Het zal duidelijk zijn dat bijdragen heel welkom blijven - zie ons rekeningnummer bij Contact.
↑ NAAR BOVEN ↑