Canal du Centre

In de zomer van 2003 kamperen we niet zo ver van het Canal du Centre. Dit kanaal verbindt het Canal latéral à la Loire met de Saône. Het begint bij Digoin bij die prachtige kanaalbrug over de Loire en loopt dan in oostelijke richting om 112 kilometer verder bij Châlon-sur-Saône de Saône te bereiken.
	Ik begin mijn verkenning bij de tranchée de Génelard, een plek waar het kanaal door een heuvel snijdt en volg daarna het kanaal in oostelijke richting. In tegenstelling tot de meeste kanalen in Frankrijk loopt langs dit kanaal voor het grootste deel een weg. Ik kan zo het kanaal makkelijk met de auto verkennen. Het kanaal heeft erg veel bochten en het wegdek is matig onderhouden zodat het op de weg gelukkig niet erg druk is.
Ik gauw zie ik de eerste sluis. Ze moeten met de hand worden bediend. Later zal ik ook veel volledig geautomatiseerde sluizen zien. De eerste sluiswachterwoningen die ik zie, zien er prachtig uit: pastel gekleurd pleister- of metselwerk en groene en blauwe luiken.
	Ik volg het kronkelige kanaal naar boven. Links naast de weg ligt het riviertje de Bourbince. Af en toe zie ik wat resten van een industrieel verleden zoals een leegstaande keramiekfabriek die momenteel wordt gerenoveerd. Dan kom ik bij een grotere plaats, Montceau-les-Mines waar een mooie basculebrug ligt. Verder zie ik restanten van oude staalfabrieken, kolenmijnen en een elektriciteitcentrale uit 1920. Nu ziet het er allemaal wat verlaten en vervallen uit maar in de detaillering is nog veel rijkdom terug te vinden.
Via een doorgangetje op het industrieterrein met supermarkten kan ik het Canal du Centre nog steeds blijven volgen maar als ik de laatste sluis naar boven ben gepasseerd, moet ik enige afstand nemen. Als bijna altijd kan ik merken dat ik in de buurt van het hoogste pand ben aan de waterreservoirs die links en rechts van het kanaal verschijnen. Deze dienen als reserves om de hoogste kanaalpanden te kunnen aanvullen.
	Daarna kom ik bij de sluizentrap bij Écuisses van waar het kanaal afdaalt naar de Saône. Van 'les 7 Écluses' die ik steeds op de borden zie zijn er nog vier over. Het kanaal is eind negentiende eeuw gemoderniseerd. Hierbij zijn een groot aantal sluizen verdwenen. Bij sluis 6, vroeger sluis 9, is nog een gerestaureerde oude sluis met houten sluisdeuren terug te vinden bij een klein museum.
Aan de zijde van de Saône zien de sluizen er wat meer verlaten uit. Ze zijn allemaal geautomatiseerd en de sluiswachterwoningen zijn veelal verlaten of verdwenen. Dan staat er veelal niet meer dan een desolate abri. Verder zie ik soms naast het huidige kanaal nog restanten van oude sluizen en sluiswachtershuizen.
	Op de sluiswachterswoningen is de oude en de nieuwe nummering van de sluizen vaak nog te zien. Op de foto is tevens te zien dat de sluizen worden genummerd vanaf het hoogste pand. Aan de ene kant staat de afkorting van Méditerannée achter het sluisnummer, aan de andere kant Océan.
De kilometerpalen zijn meestal verdwenen of onleesbaar. Af en toe zie ik er eentje staan of liggen. Er is in het Canal du Centre nauwelijks nog beroepsvaart. Slechts een spits heb ik gesignaleerd die aan het einde van de dag half in een sluis ging liggen. Ik vermoed dat er aan de kant van het kanaal te weinig diepgang is.
	Wel zie ik een aantal hotelboten. Een van die boten heeft net voor mijn komst bij het omhoog schutten een flink stuk van het sluisperron meegenomen. Via een klein randje aan de scheepswand is het sluisperron over een meter of drie vernield. De stenen zijn door de druk tussen schip en kade deels verpulverd.
Vanaf Santenay ligt er een mooi fietspad langs het kanaal en vanaf Chagny kan het kanaal niet meer per auto worden gevolgd. Ik pak daarom de fiets van de auto om het laatste stuk te bekijken. Vlak voor Châlon-sur-Saône is een omlegging in het kanaal gelegd. Ik volg het oude kanaal naar de stad. Midden in de stad staat een grote obelisk ter nagedachtenis van de initiatiefnemer van het kanaal, Emiland Gautthey. Even verder ligt de Saône.
	In het voorjaar was ik tijdens onze boottocht over het Canal latéral à la Loire al eens helemaal aan de andere kant van het Canal du Centre geweest. Net buiten Digoin ligt aan het Canal du Centre een smal kanaaltje dat speciaal voor een staalfabriek in het naburige Geugnon is gegraven, de Rigole de l'Arroux. Het kanaaltje was precies breed genoeg om een door ezels getrokken vrachtbootjes door te laten. Er waren een twintigtal verbrede plekken waar de bootjes elkaar konden passeren. Vlakbij het Canal du Centre liggen achtereenvolgens een hefbruggetje, een kanaalbrug en een sluis.
De sluis is maar 2,50 meter breed en heeft maar één deur per kant. Hij is verder maar 17 meter lang. De dijk vlak voor de kanaalbrug blijkt evenwel doorgebroken zodat er geen water meer in de Rigole navigable de l'Arroux staat. Het moet nog maar vrij recent zijn gebeurd want een wandelaar met hond vertelt me dat het altijd vol water stond en dat het er goed vissen was. Er ligt nog een sluis circa 5 km verderop maar omdat het jaagpad niet al te best is besluit ik om te keren.

Canal du Centre (F)