19
Bijlagen
Bijlage I De pastorie, brief van een bewoner
Bijlage II Verkort uittreksel
van punten uit kerkelijke vergaderingen 19571968 in Westernieland
NAAR VOLGENDE HOOFDSTUK
19a
Bijlage I De pastorie, brief van een bewoner
Sinds
half augustus 1986 wonen wij met heel veel plezier in de pastorie van
Westernieland. Voormalige pastorie moeten we natuurlijk zeggen, want de dominee
woont al sinds jaren niet meer in dit huis. Wij kochten het huis van de fam.
Hansma, ook niet de dominee, die er in de zeventiger jaren haar intrek nam.
In
de eerste jaren dat we er woonden wisten verschillende mensen uit het dorp te
vertellen dat zij ook in de pastorie hadden gewoond, zoals de fam. Prins en de
fam. Vink. De heer Vink vertelde ook over het winkeltje dat gedurende een
aantal jaren in de pastorie gevestigd is geweest.
19.1 Pastoriebewoners in de tuin voor De
Weem. Artikel Nieuwsblad van het Noorden. datum onbekend.
Het
huis heet DE WEEM, door de fam. Hansma zo genoemd. Er zijn meer pastorieën
die zo genoemd zijn, ondermeer in Venlo. Dit betekent pastorie/boerderij: duidend
op de tijd dat de bewoner genoodzaakt was zijn inkomsten als dominee aan te
vullen.
Hoe
de plaats er heel lang geleden uitzag weten we niet, maar in de recentere
geschiedenis vinden we wel enkele aanknopingspunten.
Duidelijk
is in ieder geval dat de pastorie eerder andersom heeft gestaan, dat wil zeggen
met het voorhuis naar het westen. Dit sluit natuurlijk goed aan bij het gegeven
dat het dorp Westernieland vroeger ook meer westelijk van de kerk heeft
gelegen.
Welke
concrete aanwijzingen zijn er dan voor bovenstaande bewering?
Allereerst
is er het bestek van het huidige achterhuis uit 1930. Maar ook het bestek van
het huidige voorhuis is er nog:
Op heden den achttienden Februari, des jaars
achttienhonderd twee en tachtig is door ons kerkvoogden der Hervormde Gemeente
Westernieland nader overgegaan tot de Aanbesteding van werkzaamheden in dit
bestek omschreven en waaraan hij de publieke aanbesteding, van achtsten dezer,
geen gevolg is gegeven omdat alle inschrijvers boven de begroting waren, is nader
onderhandeld met de laagste inschrijver Johannes Dekens, Aannemer wonende te
Pieterburen en wel voor eene som van twee duizend zevenhonderd vijf en zeventig
gulden.
Het
bedoelde bestek gaat niet alleen over 'de nieuwbouw' maar ook over de afbraak
van wat er nog stond op die plaats:
Bestek en voorwaarden waar naar H.H. Kerkvoogden der
hervormde gemeente Westernieland voornemens zijn onder nadere goedkeuring aan
te besteden; het afbreken van de Schuur enz. en daarvoor in deszelfs plaats
opbouwen van twee woonkamers, en het herstellen van de oude Pastorij der
hervormde Gemeente te Westernieland.
Op
de plaats van de schuur werd dus een nieuw voorhuis gebouwd. Het bestaande
voorhuis bleef echter ook intact zodat er twee voorhuizen stonden met de
achterkant tegen elkaar aan. Op een ansichtkaart verstuurd op 21 maart 190? ( =
onleesbaar) is dit te zien. De foto op de ansicht is genomen vanaf de
driesprong bij de kerk, zodat de zuidgevel van de kerk en een gedeelte van de
pastorie zijn afgebeeld (zie afb.bij hoofstuk 11 De
Weem.).
In
1930 is tenslotte het achterste voorhuis afgebroken en kreeg de pastorie de
vorm die nu nog steeds bestaat. Dat zal voorlopig ook wel zo blijven want, in
het begin van de negentiger jaren is de pastorie met bruggetje naar de kerk en
hekwerk tot gemeentelijk monument verklaard.
Aan
de binnenkant van de pastorie is een muur blijven staan die nu de grens is
tussen het voor en het achterhuis. Aan onder meer de bepleistering van deze
muur is te zien dat deze ouder is dan de bebouwing die in 1882 afgebroken is.
GA TERUG NAAR BEGIN van dit hoofdstuk (19 bijlagen)
19b Bijlage II Verkort uittreksel van punten uit kerkelijke
vergaderingen 1957-1968 in Westernieland
Nov
1924 stemgerechtigde lidmaten: 23 mannen en 19 vrouwen
Nov
1941 stemgerechtigde lidmaten: 19 mannen en 19 vrouwen
Nov
1959 stemgerechtigde lidmaten: 13 mannen en 17 vrouwen
Nov
1968 stemgerechtigde lidmaten: 11 mannen en 13 vrouwen
Vergaderingen:
10-12-1953
Na het vertrek van ds. A.Klamer wordt ds. Roggeveen uit
Pieterburen
consulent
18-2-1954
De pastorie is vanaf 11'54 verhuurd aan E.H.Leuring voor 300, per jaar. Huur pastorie
met 50, verlaagd i.v.m. gebruik v.e. consistoriekamer.
23-3-1956
Aangaande de slechte toestand van het kerkgebouw wordt door ds. Roggeveen
correspondentie gevoerd met 'monumentenzorg' over de herstelwerkzaamheden.
Wanneer er van deze zijde geen hulp kan worden verwacht, zal door de
kerkvoogdij zelf het nodigste ter hand worden genomen, met behulp van de gelden
uit het restauratiefonds en eventueel bij de gemeenteleden te vragen bijdragen
voor herstel. Vooraf dient dan een begroting te worden opgemaakt. De
vergadering is van mening dat hier wel dit zomer iets zal moeten gebeuren en
kan zich met de zienswijze van de kerkvoogden verenigen.
4-10-1956
Allen zijn het erover eens dat het voor onze gemeente het beste is een z.g.
hulpkracht, een gepensioneerd predikant te benoemen, daar dit voor ons veel
minder kosten meebrengt. Ds. Roggeveen suggereert dat er een pastoraal verband
met de gemeenten Pieterburen, Eenrum en Den Andel moet worden aangegaan.
Hierover is reeds een vergadering gehouden
met
de kerkeraden van deze drie gemeenten te Saaxumhuizen.
De
kerkeraden zouden het aangaan van dit pastoraal verband met Westernieland en
Saaxumhuizen in hun gemeenten met hun lidmaten bespreken.
27-2-1957
Er moet eerst 2900, schuld aan de commissie voor de tractementen betaald
worden, voordat een hulpkracht benoemd kan worden. De pastorie heeft
aansluiting op provinciale waterleiding gekregen.
9-9-1957
Monumentenzorg heeft op verzoek voor bijdrage aan restauratie afwijzend
beschikt. Er moet naar een goedkopere oplossing gezocht worden. De gemeente
Eenrum krijgt nu ook geen toestemming om 10% van de kosten te betalen. De burgemeester
zal gaan praten met de Provinciale Kerkcommissie.
17-9-1957
En toch zal herstel voor de komende jaren noodzakelijk zijn
13-11-1957
In het fonds restauratie is een som van 3850, aanwezig. De gemeente Eenrum wil
3000, bijdragen; voor voorlopig herstel is echter minstens 9000, nodig. Er
komt dus 2200,tekort.
Het
volledige kerkbestuur zal op huisbezoek gaan om een flink bedrag bij elkaar te
krijgen. Dit zal op de lidmatenvergadering worden besproken, de rondgang zal zo
spoedig mogelijk worden gehouden. Een pastoraal verband zal te duur worden. Ds.
Roggeveen meent dat Den Andel wel genegen zal zijn om kerkelijk met
Westernieland te combineren. Er zal hierover nader overleg moeten worden
gepleegd.
14-11-1957
Vergadering kerkenraden Westernieland en Saaxumhuizen:
Er
zijn 4 combinaties mogelijk te weten:
Den
AndelWesternielandSaaxumhuizen,
EenrumSaaxumhuizenWesternieland,
PieterburenWesternieland
en
Den
AndelSaaxumhuizen
27-11-1957
Vergadering met lidmaten. Alleen dhr. B.J.Ritzema van Ikema is aanwezig. Er zal
bij een te houden rondgang door het dorp aan de mannen gevraagd worden arbeid
te verrichten om herstelwerkzaamheden mogelijk te maken.
20-3-1958
Hoe moet 2000, bij elkaar gebracht worden om met herstelwerkzaamheden te
kunnen beginnen? Er zal een rondgang
door
het dorp gehouden worden.
2-4-1958
De rondgang heeft 1298,50 opgebracht. Er moet goedkeuring gevraagd worden aan
het College van Toezicht om het tekort op te nemen van de BLBrekening, zodat
ook nieuwe electra kan worden aangelegd.
14-4-1958
College van Toezicht geeft toestemming om 1500, op te nemen.
De
huur van de pastorie zal verhoogd worden naar 8,per week.
16-7-1959
Vergadering kerkeraden en kerkvoogden van Pieterburen, Westernieland, Den
Andel en Saaxumhuizen, alsmede beide predikanten ds. Boor en ds. Roggeveen, in
verband met de eventuele totstandkoming van een combinatie. Ds. Valetin doet
het volgende voorstel, dat in principe de instemming had van de meeste
aanwezigen:
Bij
combinatie Pieterburen Westernieland Saaxumhuizen Den Andel zal de predikant
middels het dode geld kunnen worden bekostigd. Overige kosten (d.i. Pieterburen
2450, Westernieland 1600, Saaxumhuizen 1700, Den Andel 1750,) à totaal
7500,moet dan via het levende geld. (Aan levend geld komt thans binnen:
Pieterburen 1200, Westernieland 500, Saaxumhuizen 800, Den Andel 3000,).
Bij
6,50 per ziel zal dit uit kunnen:
Pieterburen
400 zielen x 6,50 = 2600, bij te dragen
Westernieland
250 zielen = 1625, bij te dragen
Saaxumhuizen
100 zielen = 650, bij te dragen
Den
Andel 400 zielen = 2600, bij te dragen
26-8-1959
Ds. Roggeveen herinnert eraan wat in het laatste jaar door samenwerking was gepresteerd
i.v.m. herstel van het kerkgebouw en hoopt dat dat ook kan t.b.v. het
geestelijk leven. Er zal weer een rondgang door het dorp worden gehouden om een
vaste jaarlijkse bijdrage te verkrijgen voor onderhoud, salarissen, etc.
4-9-1959
Aan toezeggingen is binnen gekomen:
Pieterburen
1129, dit is 1500, tekort
Westernieland
1560,
Saaxumhuizen
800,
Den
Andel 3000.
Conclusie:
de combinatie kan momenteel niet doorgaan i.v.m.
tekort
Pieterburen. De saneringscommissie zal hiervan in kennis worden gesteld. Een
voorstel van Pieterburen om dan een combinatie met Westernieland te vormen
werd verworpen omdat 'Westernieland en Saaxumhuizen sinds jaren zijn
gecombineerd' en de opzet vanaf het begin is geweest dat het bedoeld was voor
de vier gemeenten.
22-10-1959
Voorstel van de predikanten om gedurende 2 jaar met 500,minder genoegen te
nemen, wordt afgewezen.
31-1-
1959 Samen met de medewerkenden aan de kerkrestauratie is men op 2 nov. een
avondje naar het Beurstheater geweest. Aan een verzoek door R.O.N. aan ds.
Roggeveen, om een praatje te houden voor de R.O.N., door predikant en
kerkvoogden over het geestelijk leven in de gemeente en de herstelwerkzaamheden
aan het kerkgebouw, is op 3 nov. '59 voldaan.
8-3-1961
Medegedeeld wordt dat Westernieland Saaxumhuizen Den Andel nu een combinatie
aangaan. De predikant komt in Den Andel te wonen.
12-4-1961
Bij de ingekomen stukken blijkt dat de gemeente bij het pensioenfonds een
schuld heeft groot 5032, welke schuld bij het aangaan van een combinatie
vermoedelijk wordt kwijtgescholden.
23-1-962
De pastorie komt wéér ter sprake.
29-4-1963
De pastorie blijkt verkocht te zijn. Er moet nu voortaan in de kerk vergaderd
worden. Daartoe komt er voorin
de
kerk een overgordijn als afsluiting. De kachel, die nu in de pastoriekamer
gebruikt wordt, zal in de kerk gebruikt gaan worden.
28-4-1966
De nieuwe kerkorde wordt aangenomen. O.l.v. ds. Ten Cate wordt het 11
gemeenten plan besproken. Dit werd met gemengde gevoelens ontvangen, maar men
zag wel in dat het vrijwel de enige weg was om nog iets te bereiken. Betreurd
werd het verbreken der banden met Den Andel en Saaxumhuizen, daar er vooral
met Saaxumhuizen een langdurige hechte band had bestaan.
18-5-1967
(kerkenraadsvergadering is in de voormalige pastorie
Westernieland)
Er zal t.z.t. een nieuwe bundel met nieuwe gezangen verschijnen. De kerkvoogdij
moet meer onkosten maken, omdat de kerk van binnen gewit en van buiten gesausd
moet worden. Het witten zal door schilder Postema gedaan worden, het sauzen
buiten met eigen krachten.
25-1-968
Vrijwillige bijdragen 1967 moeten nog worden opgehaald. De kerk wordt buitenom
opgeknapt, de kosten bedragen 1200
1-10-1968
Lijst van stemgerechtigde lidmaten 11 mannen en 13 vrouwen.
Hiermee eindigt het notulenboek
Westernieland.
GA TERUG NAAR BEGIN van dit hoofdstuk (19 bijlagen)
`19.2 Omslag
van het doopboek uit 1891. Bezit kerk Westernieland.
19.3 Rechts: o.a. registratie
van Freek de Jonge.(no. 343) in 1944.
19.4
Onder: o.a. registratie van de doop van Channah en Arjo,
kinderen van ds. Alje Klamer (no. 377
& 380) in resp. 1952 en 1953
.
GA TERUG NAAR BEGIN van dit hoofdstuk (19 bijlagen)